Klasyfikacja zarodków

Ocena zarodków w Laboratoriach INVICTA przeprowadzana jest zazwyczaj w 1., 3. i 5-6. dobie hodowli w godzinach porannych przy minimalnej ingerencji w warunki panujące w ich otoczeniu. Standardowo hodowla zarodków trwa 5-6 dni, w szczególnych przypadkach może zostać przedłużona do 7. doby. Po zakończeniu hodowli pacjenci otrzymują raport embriologiczny zawierający szczegółowe informacje o procedurach przeprowadzonych w laboratorium IVF oraz klasyfikacji zarodków w poszczególnych dobach rozwoju. Do zapisu oceny komórek jajowych (oocytów) i zarodków stosowana jest nomenklatura zgodna z rekomendacjami PTMRiE z 2015 roku.

W zależności od doby hodowli, oceniane są różne stadia rozwoju zarodka. Każde z nich ma swoje charakterystyczne cechy, na podstawie których embriolog ocenia jakość oraz potencjał rozwojowy. Taka ocena umożliwia wybór najbardziej rokującego zarodka do transferu lub kriokonserwacji.

W 1. dobie, około 17 godzin od procedury zapłodnienia, komórki jajowe oceniane są pod kątem oznak prawidłowego zapłodnienia. Efektywność procedury ocenia się obserwując obecność przedjądrzy (pronucleus, PN) czyli struktur zawierających matczyne i ojcowskie DNA. Prawidłowo zapłodniona komórka jajowa (zygota) powinna w pierwszej dobie posiadać dwa przedjądrza (2PN).

Prawidłowo zapłodniona komórka jajowa (2PN)

Nie wszystkie komórki zapładniają się w prawidłowy sposób, dlatego w 1. dobie hodowli zaobserwować można również stadia 1PN, 3PN oraz >3PN, różniące się ilością materiału genetycznego zawartego w zygocie.

W 3. dobie, około 68 godzin od zapłodnienia, zarodek znajduje się na etapie podziałowym i oceniany jest pod kątem ilości i jakości tworzących go komórek (blastomerów). Zarodek oceniany w tym dniu optymalnie powinien składać się z 8 dobrej jakości blastomerów. Zarodki w 3. dobie hodowli oznaczane są skrótem CL, który oznacza stadium podziałowe (ang. cleavage) oraz dwiema cyframi:

• pierwsza oznacza ilość blastomerów,
• druga opisuje jakość komórek tworzących zarodek oraz stopień fragmentacji cytoplazmy.

Wyróżnia się trzy stopnie jakości zarodka:

1. bardzo dobra morfologia, brak lub niewiele fragmentacji,
2. średnia morfologia, średnia ilość fragmentacji,
3. słaba morfologia, duża ilość fragmentacji.

CL.8.1 – zarodek w stadium podziałowym, ośmiokomórkowy, o bardzo dobrej morfologii

W 4. dobie, około 92 h od zapłodnienia, zarodek powinien osiągnąć stadium moruli, co oznacza, że składa się on z minimum kilkunastu komórek, które zlewają się ze sobą (zachodzi kompaktacja). Zarodek wyglądem przypomina owoc morwy.

Morule oznaczane są symbolem M oraz cyfrą określającą jakość tworzących je komórek i stopień kompaktacji:

1. bardzo dobra morfologia, morula w pełni skompaktowana,
2. średnia morfologia, kompaktacja obejmuje większość blastomerów tworzących zarodek,
3. słaba morfologia, kompaktacja niepełna, ograniczająca się do <50% objętości zarodka, obecne dwa-trzy wolne blastomery lub brak kompaktacji.

M.1- zarodek w stadium moruli o bardzo dobrej morfologii, w pełni skompaktowany

W 5. dobie, ok. 116 h od zapłodnienia, zarodek powinien przekształcić się w blastocystę. Na tym etapie zarodek składa się z minimum 100 komórek, które układają się w dwie grupy, tworząc odpowiednio węzeł zarodkowy i trofektodermę. W prawidłowo rozwijającym się zarodku w kolejnych etapach z węzła zarodkowego powstaje płód, z trofektodermy natomiast rozwija się łożysko.

Blastocysty oznaczane są skrótem BL, a ich klasyfikacja składa się z cyfr opisujących:

• Stopień rozwoju (wielkość zarodka i wypełniającej go jamy):

1. -wczesna blastocysta
2. -blastocysta, w której jama zajmuje <50% objętości zarodka
3. -blastocysta, w której jama zajmuje >50% objętości zarodka
4. -blastocysta, w której jama zajmuje cały zarodek a osłonka przejrzysta staje się coraz cieńsza
5. -blastocysta, w której jama obejmuje cały zarodek, osłonka przejrzysta uległa pęknięciu i rozpoczyna się „wykluwanie” zarodka
6. -blastocysta w pełni wykluta z osłonki przejrzystej, często większa od wcześniejszych stadiów rozwoju

• Morfologię komórek tworzących węzeł zarodkowy:

1. -liczne, ciasno upakowane komórki
2. -mniej liczne, luźno upakowane komórki
3. -pojedyncze komórki luźno powiązane ze sobą

• Morfologię komórek tworzących trofektodermę:

1. -liczne komórki, ściśle przylegające do siebie, tworzące na obwodzie zarodka warstwę przypominającą wyglądem regularną koronkę
2. -mniej liczne komórki, miejscami tworzące nieregularną warstwę na obwodzie zarodka
3. -nieliczne komórki, luźno rozmieszczone na obwodzie zarodka

BL.4.1.1 – w pełni rozwinięta blastocysta o bardzo dobrej morfologii komórek tworzących węzeł zarodkowy i trofektodermę

Zarodki TQ (top quality) to zarodki wykazujące prawidłowe tempo rozwoju, których morfologia w 2., 3., 4. dniu hodowli została ocenione jako 1 lub 2. W 5. dobie zarodkiem TQ jest blastocysta na poziomie rozwojowym minimum 3 z klasą trofoektodermy i węzła zarodkowego 1 lub 2.

Do zarodków NTQ (non-top quality) zalicza się zarodki o innej niż zalecana w danym dniu obserwacji liczbie komórek oraz skali oceny elementów morfotycznych na poziomie 3.