Profilaktyka raka piersi

Niepokój powinny wzbudzić następujące zmiany:

• wyczuwalne zgrubienia, guzki lub nierówności w obrębie piersi,
• zmiana kształtu, wielkości lub symetrii piersi,
• wciągnięcie brodawki sutkowej lub zmiana jej wyglądu,
• nierówności skóry piersi, jej pofałdowanie lub drobne zagłębienia (tzw. „skórka pomarańczy”),
• wydzielina z brodawki sutkowej, zwłaszcza krwista lub ropna,
• ból piersi niezwiązany z cyklem menstruacyjnym.

W przypadku zauważenia wymienionych zmian warto jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.

Tak. Mammografia jest badaniem bezpiecznym, choć wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie. Dawka promieniowania używana w tym badaniu jest jednak bardzo mała i ściśle kontrolowana, dzięki czemu ryzyko dla zdrowia jest minimalne.

Do mammografii nie trzeba się specjalnie przygotowywać. W dniu badania warto jednak pamiętać o kilku rzeczach:

• Nie używaj kosmetyków w okolicy piersi i pach – dezodorantów, kremów, pudrów i perfum. Mogą zostawić drobne ślady na skórze i pogorszyć jakość zdjęcia.
• Jeśli miesiączkujesz, wybierz termin po miesiączce – piersi zwykle są wtedy mniej wrażliwe, a badanie jest po prostu bardziej komfortowe.
• Weź ze sobą wcześniejsze wyniki mammografii (jeśli je masz) – ułatwi to porównanie obrazów i ocenę ewentualnych zmian.

Tak. Kobiety, u których w rodzinie występował rak piersi, szczególnie u krewnych I stopnia (mama, siostra), mogą wymagać wcześniejszego i częstszego monitorowania. Wynika to ze zwiększonego ryzyka, które może mieć podłoże genetyczne. Wiek rozpoczęcia badań, ich rodzaj (mammografia, USG, MRI) i częstotliwość powinny być ustalone indywidualnie podczas konsultacji lekarskiej.

Do najważniejszych czynników ryzyka należą:

• Wiek – ryzyko rośnie wraz z wiekiem, szczególnie po 50. roku życia.
• Obciążenie rodzinne – zachorowania na raka piersi u bliskich krewnych, zwłaszcza u mamy lub siostry.
• Mutacje genetyczne – przede wszystkim mutacje BRCA1 i BRCA2.
• Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – zwłaszcza stosowana długotrwale.
• Czynniki hormonalno-reprodukcyjne – wczesne rozpoczęcie miesiączkowania i późne wystąpienie menopauzy.
• Nadwaga i otyłość – szczególnie po menopauzie.
• Styl życia – regularne spożywanie alkoholu, palenie tytoniu oraz brak aktywności fizycznej.

Warto pamiętać, że obecność jednego lub kilku czynników ryzyka nie oznacza, że choroba na pewno się rozwinie. Regularne badania i zdrowy tryb życia mogą temu zapobiec.

Mammografia w czasie ciąży nie jest zalecana, ponieważ wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie, które może mieć wpływ na rozwijający się płód. Jeśli badanie jest konieczne, lekarz może zdecydować o zastosowaniu innych metod diagnostycznych, takich jak USG piersi.

W okresie karmienia piersią mammografię można wykonać, jednak obraz bywa trudniejszy do interpretacji ze względu na zmiany w utkaniu piersi. Dlatego lekarz często rekomenduje USG jako badanie pierwszego wyboru, a mammografię rozważa w zależności od wskazań.

Nie. Pozytywny wynik mammografii nie zawsze oznacza raka piersi. Badanie może wykryć zmiany w piersiach, które wymagają dalszej diagnostyki. Często są to zmiany łagodne, takie jak cysty lub włókniaki, które nie mają charakteru nowotworowego. W takich sytuacjach lekarz zwykle zleca wykonanie USG piersi, a w razie potrzeby także biopsję, aby jednoznacznie określić charakter wykrytej zmiany.