Cytologia

Badanie polega na mikroskopowej ocenie wyglądu komórek nabłonkowych, które pokrywają błonę śluzową pochwy po uprzednim ich utrwaleniu i wybarwieniu. Najczęściej wykonywanym badaniem cytologicznym u kobiet jest ocena mikroskopowa komórek nabłonka wielowarstwowego płaskiego, pokrywającego część pochwową szyjki macicy, po uprzednim ich utrwaleniu i wybarwieniu metodą Papanicolaou.

Badanie cytologiczne pochwy (części pochwowej szyjki macicy) służy profilaktyce i wykrywaniu stanów przednowotworowych i raka inwazyjnego szyjki macicy, a także kontroli efektywności ich leczenia. Na podstawie badania cytologicznego ustala się dalsze postępowanie diagnostyczne (np. badanie kolposkopowe, wyłyżeczkowanie kanału szyjki i jamy macicy) oraz terapeutyczne (np. elektrokoagulację nadżerki tarczy części pochwowej szyjki macicy).

Badanie powinno być wykonywane od czasu rozpoczęcia współżycia płciowego raz na rok.

Kilka dni przed badaniem nie należy stosować leków miejscowych dopochwowo ani też płukania pochwy. Pacjentka powinna powstrzymać się od stosunków płciowych co najmniej 24 godziny przed badaniem. W przypadku stwierdzenia u pacjentki stanów zapalnych pochwy wskazane jest ich wyleczenie przed pobraniem materiału do badania cytologicznego.

Badanie polega na pobraniu z część szyjki macicy materiału komórkowego. Komórki złuszcza się poprzez pocieranie powierzchni tkanek jednorazową szczoteczką. Pobrany materiał komórkowy jest następnie rozprowadzany cienką warstwą na powierzchni szkiełka podstawowego i natychmiast umieszczany w płynie utrwalającym (jest to tzw. rozmaz cytologiczny). Tak przygotowany rozmaz podlega odpowiedniemu barwieniu (metodą Papanicolaou) a następnie poddawany jest ocenie mikroskopowej i opisowi wg standardu Betesda.

Przed badaniem należy podać datę ostatniej miesiączki, długość cykli miesiączkowych (najkrótszego i najdłuższego) oraz informacje o aktualnie przyjmowanych lekach, zwłaszcza hormonalnych. W trakcie badania należy również poinformować lekarza o wszelkich nagłych dolegliwościach, takich jak ból czy dyskomfort.

Ważne!

Od 1 sierpnia 2026 roku test HPV HR zastąpił cytologię klasyczną jako badanie przesiewowe w kierunku wczesnego wykrywania raka szyjki macicy finansowane przez NFZ. Zapisy na cytologię klasyczną w ramach NFZ wygasły z ostatnim dniem lipca 2026 roku.