Endokrynologia to dziedzina medycyny zajmująca się hormonami i gruczołami dokrewnymi, które je wytwarzają. Należą do nich m.in. tarczyca, przysadka mózgowa, nadnercza, trzustka, jajniki i jądra. Hormony odgrywają kluczową rolę w organizmie – wpływają na wzrost, dojrzewanie, metabolizm, płodność oraz ogólne samopoczucie.
Nieprawidłowe wydzielanie lub działanie hormonów może prowadzić do problemów z płodnością, nastrojem, wagą czy metabolizmem.
Dotyczą nieprawidłowości w przemianie materii, które obejmują zaburzenia metabolizmu glukozy, tłuszczów lub białek. Mogą prowadzić do cukrzycy, otyłości i zaburzeń lipidowych.
Niewłaściwa praca układu odpornościowego skutkuje najczęściej alergiami, chorobami autoimmunologicznymi oraz obniżoną odpornością.
Zaburzenia pracy tarczycy, przysadki, nadnerczy czy trzustki wpływają na wzrost, metabolizm i płodność.
Jest to objaw zaburzeń hormonalnych, takich jak zespół policystycznych jajników (PCOS) czy choroby tarczycy, wymagający dokładnej diagnostyki.
Wynika z zaburzeń hormonalnych, chorób lub stosowania leków.
Powiększenie tarczycy spowodowane jest niedoborem jodu lub chorobami autoimmunologicznymi. Może powodować ucisk i problemy z oddychaniem.
Opóźnienie wzrostu wynika z niedoboru hormonu wzrostu, chorób genetycznych lub zaburzeń metabolicznych.
Zmniejszona wrażliwość tkanek na insulinę prowadzi do wzrostu poziomu glukozy we krwi i zwiększa ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2.
USG narządów endokrynnych (tarczyca, nadnercza)
USG układu rozrodczego (jądra, jajniki)
Biopsja cienkoigłowa tarczycy (BACC) – z lub bez USG
Wizyta u endokrynologa zaczyna się od szczegółowego wywiadu medycznego, w którym lekarz pyta o dolegliwości, historię chorób, wyniki wcześniejszych badań i styl życia. Następnie na podstawie objawów może przeprowadzić badanie fizykalne i zlecić dodatkowe badania, takie jak analiza poziomu hormonów, USG tarczycy czy inne testy diagnostyczne. Po postawieniu diagnozy endokrynolog omawia możliwe opcje leczenia i zaleca odpowiednią terapię.
Pierwsza wizyta u endokrynologa trwa zwykle około 20 minut. Lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad i – w razie potrzeby – zleca wstępne badania diagnostyczne. Wizyty kontrolne są krótsze, zazwyczaj trwają 10–20 minut i koncentrują się na omówieniu wyników badań oraz postępów leczenia.
Warto udać się do endokrynologa, gdy zauważysz objawy wskazujące na problemy hormonalne, takie jak zmiany w wadze, problemy z metabolizmem, zmiany nastroju, zaburzenia snu, nadmierne pocenie się, problemy z płodnością, nieregularne cykle menstruacyjne czy problemy z tarczycą (np. wyczuwalne guzki, opuchlizna).
Leczenie endokrynologiczne zazwyczaj nie wiąże się z bólem. W zależności od zaleconej metody może obejmować przyjmowanie leków hormonalnych, zmianę diety lub stylu życia, a w niektórych przypadkach zabiegi chirurgiczne, np. usunięcie guzków tarczycy. Większość terapii hormonalnych jest bezbolesna, a lekarz zawsze informuje pacjenta o przebiegu leczenia i możliwych działaniach niepożądanych.
Tak. Endokrynolog leczy zarówno mężczyzn, jak i kobiety. Zajmuje się zdrowiem hormonalnym niezależnie od płci, ze szczególnym uwzględnieniem zaburzeń płodności, chorób tarczycy, problemów metabolicznych oraz nieprawidłowości w produkcji hormonów.
W większości przypadków celem leczenia jest wyrównanie gospodarki hormonalnej i tym samym poprawa płodności. PCOS oraz niedoczynność lub nadczynność tarczycy u kobiet mogą ją ograniczać, ale właściwie dobrana terapia często przywraca prawidłową owulację i regularne cykle.
Tak. Regularne kontrole endokrynologiczne są szczególnie ważne u osób z rozpoznanymi zaburzeniami hormonalnymi lub zwiększonym ryzykiem ich wystąpienia. Systematyczna ocena funkcji tarczycy, oznaczenia wybranych hormonów oraz monitorowanie parametrów metabolicznych (m.in. stężenia glukozy we krwi i profilu lipidowego) umożliwiają wczesne wykrycie nieprawidłowości i wdrożenie skutecznego leczenia. Częstotliwość badań powinna być ustalana indywidualnie przez lekarza.
Poczytaj więcej