Niepłodność a bezpłodność – czym się różnią?

O bezpłodności mówimy wtedy, kiedy jest się niezdolnym do spłodzenia potomstwa. Taki stan wynika u m.in. z braku lub niedorozwoju narządów płciowych, trwałych komplikacji po chorobach przebytych w dzieciństwie lub mechanicznych urazach narządów płciowych. Może być spowodowany rozległą operacją lub wypadkiem, w wyniku których dochodzi do uszkodzenia lub utraty narządów płciowych (np. usunięcie jajników, usunięcie macicy, utrata jąder itp.). Niestety, nie ma wówczas możliwości leczenia przyczyn braku ciąży, choć medycyna rozrodczości ma też rozwiązania dla bezpłodnych osób (np. biorstwo komórek rozrodczych).

Niepłodność może być spowodowana wieloma różnymi czynnikami, np. niewłaściwą gospodarką hormonalną, nieznajomością cyklu miesiączkowego kobiety, zażywaniem używek, przebytymi infekcjami narządów rodnych, chorobami przewlekłymi (cukrzyca, otyłość, choroby nerek, nadciśnienie tętnicze) itp. Bardzo często przyczyną niepłodności u kobiet jest prowadzenie niezdrowego stylu życia. Mowa tu o złym odżywianiu, długotrwałym stresie, braku ruchu czy paleniu papierosów.

Niepłodność to najczęściej problem, który poddaje się leczeniu. Mówimy o niej wówczas, gdy ciąża nie pojawia się w ciągu roku regularnego współżycia przez parę bez stosowania środków antykoncepcyjnych.

Niepłodność dotyka nie tylko kobiety, ale również i mężczyzn. Niepłodność męska, podobnie jak niepłodność u kobiet, oznacza niezdolność mężczyzny do zapłodnienia partnerki po roku regularnego współżycia bez stosowania antykoncepcji. Według badań, jakość męskiego nasienia w społeczeństwach zachodnich stale się pogarsza, a blisko połowa przypadków zaburzeń płodności u pary może wynikać z tzw. czynnika męskiego. Badania potwierdzają, że w ciągu ostatnich lat znacznie zmniejszyła się liczba plemników o prawidłowych parametrach. Przyczyn takiego stanu jest bardzo dużo m.in. choroby ogólnoustrojowe, czynniki środowiskowe, złe odżywianie, stres, brak ruchu, używki itd.

Podobnie jak niepłodność u kobiet, zaburzenie można skutecznie leczyć. Ważne, aby nie bać się diagnozy, bo jak wynika z obserwacji klinik medycznych na świecie, wśród par, które borykają się z chorobą, leczenie podejmuje najczęściej jedynie kobieta. Partner często nie chce przyjąć do wiadomości, że może być niepłodny.

Z problemem niepłodności boryka się ok 15-20% par w wieku rozrodczym, szacuje się, że w Polsce trudności z poczęciem dziecka ma nawet co piąta para.

Przyczyny zaburzeń płodności najczęściej wymagają pogłębionej diagnostyki obojga partnerów, ale najistotniejszym zadaniem jest wykluczenie całkowitej bezpłodności. Podstawą postępowania jest zawsze szczegółowa ocena płodności kobiety i mężczyzny przez lekarza oraz szczegółowe badania – hormonalne, infekcyjne, obrazowe, genetyczne, badania nasienia itd.

O ile w przypadku niepłodności można zastosować wiele metod leczenia, o tyle przy rozpoznaniu bezpłodności pula rozwiązań czy dróg postępowania jest bardzo ograniczona.

Leczenie niepłodności dopasowane jest do przyczyny problemów z zajściem w ciążę. Zazwyczaj parom udaje się skutecznie pomóc stosując podstawowe postępowanie – doradztwo w zakresie terminu współżycia, terapię hormonalną, drobne zabiegi chirurgiczne. Jeśli leczenie tego rodzaju nie przynosi skutku lub – z uwagi na powód niepłodności – nie jest uzasadnione, rozważa się zastosowanie innych metod (inseminacja, in vitro). W około 80% przypadków jednak nie ma konieczności zastosowania technik rozrodu wspomaganego. Warto jednak podkreślić, że problem niepłodności i bezpłodności, to nie tylko problem sfery rozrodczej, ale również psychicznej. Warto na początku leczenia zadbać o stan emocjonalny. W razie konieczności nie należy obawiać się spotkania z psychologiem lub psychoterapeutą. Rozmowa ze specjalistą może pomóc poukładać myśli w głowie i weprzeć parę w utrzymaniu bliskiej, partnerskiej więzi. W konsekwencji spokój wewnętrzny i dobre relacje w związku mogą korzystnie wpłynąć na stan pacjentów podczas leczenia i zwiększyć szansę na powodzenie w zajściu w ciążę.