USG prenatalne — co to za badanie, kiedy je wykonać i jak wygląda?

USG prenatalne to badanie ultrasonograficzne, które umożliwia ocenę rozwoju płodu, łożyska i warunków panujących w macicy. Podczas USG prenatalnego, w zależności od wieku ciąży, lekarz ocenia różne elementy – anatomię płodu, ryzyko wystąpienia wad wrodzonych, tempo wzrastania czy parametry przepływów naczyniowych.

USG wykorzystuje ultradźwięki, aby uzyskać obraz wnętrza macicy. Lekarz rozprowadza na brzuchu kobiety specjalny żel i przykłada do niego niedużą głowicę ultrasonografu. Dzięki temu na monitorze uzyskuje obraz w czasie rzeczywistym, który pozwala mu ocenić, czy dziecko rozwija się prawidłowo. Jeśli występują ku temu wskazania, badanie można wykonać także dopochwowo.

Kobieta nie musi w szczególny sposób przygotowywać się do badania. Podczas pierwszego USG prenatalnego powinna jednak mieć wypełniony pęcherz moczowy — pozwoli to uzyskać obraz o lepszej jakości. Ważne, aby zabrała na wizytę pełną dokumentację medyczną dotyczącą przebiegu ciąży, szczególnie jeśli wykonywała USG u różnych specjalistów.

USG prenatalne pozwala wykryć m.in. wrodzone wady serca, układu nerwowego, układu kostnego i narządów wewnętrznych, a także zaburzenia wzrastania płodu (FGR). Wczesna diagnostyka umożliwia odpowiednie prowadzenie ciąży, zaplanowanie porodu w ośrodku referencyjnym oraz, w wybranych przypadkach, leczenie wewnątrzmaciczne.

Zgodnie z rekomendacjami PTGiP każda kobieta w ciąży powinna wykonać trzy badania przesiewowe USG:

• I trymestr (11+0 – 13+6 hbd): ocena CRL, NT (długości płodu i przestrzeni w okolicy karku), obecności kości nosowej, przepływów DV i TR (jednego z naczyń krwionośnych i zastawki serca), wczesnej anatomii płodu. Badanie wykonywane łącznie z testem biochemicznym (PAPP-A, wolna β-hCG). To badanie jest refundowane przez NFZ.
• II trymestr (18–22 hbd): tzw. USG połówkowe. Szczegółowa ocena anatomii płodu, echokardiografia przesiewowa, ocena łożyska i szyjki macicy. Badanie również refundowane przez NFZ.
• III trymestr (28–32 hbd): ocena wzrastania płodu, masy ciała, położenia i łożyska, ilości płynu owodniowego, przepływów naczyniowych (tętnica pępowinowa, MCA (tętnica środkowa mózgu), DV). Badanie rekomendowane przez PTGiP i EBM, ale w Polsce nie jest refundowane przez NFZ.

Badanie USG prenatalne jest całkowicie bezpieczne i nie stwarza ryzyka poronienia. Może być wykonywane zarówno przez powłoki brzuszne, jak i – w razie potrzeby – dopochwowo. Przeprowadzają je wyłącznie lekarze ginekolodzy posiadający odpowiednie certyfikaty (międzynarodowy certyfikat FMF lub/i Certyfikat Sekcji Ultrasonografii PTGiP).

• Test PAPP-A – wykonywany między 11. a 13. tygodniem ciąży (refundowany przez NFZ).
• Testy NIPT – nieinwazyjne badania genetyczne z krwi matki, bardzo czułe (płatne, nieobjęte refundacją NFZ).
• Badania inwazyjne (amniopunkcja, biopsja kosmówki) – wykonywane tylko przy wskazaniach.

Chcesz poznać inne rodzaje badań prenatalnych? Przeczytaj artykuł: Badania prenatalne — kiedy i na czym polegają?

Obejrzyj też odcinek podcastu „Eksperci o płodności”, w którym lek. Beata Brzóska, ginekolog-położnik z Kliniki INVICTA w Gdańsku, szczegółowo odpowiada na pytania o badania prenatalne – czy są bezpieczne, na czym polegają, kiedy należy je wykonać? Dowiesz się z poniższej rozmowy.