IVM – in vitro maturation – dojrzewanie komórek jajowych

Etap stymulacji hormonalnej jajników, może być całkowicie zaniechany lub ograniczać się jedynie do 3 – 6 dni podawania leków, czyli jest zdecydowanie krótszy od typowej stymulacji do standardowego programu in vitro.

Po pobraniu komórki jajowe dojrzewają przez 24 do 52 godzin w specjalnym podłożu (z dodaną do niego niewielką ilością hormonów, czynnika wzrostu, sterydów i białek) do stadium metafazy drugiego podziału mejotycznego (MII) – czyli stadium komórki jajowej, jaka jest uwalniana podczas owulacji, a także pobierana przy standardowym programie in vitro. Komórki jajowe dojrzewające w ciągu 30 godzin wydają się być bardziej zdolne do dalszego rozwoju niż te, które dojrzewają później.

Zabieg pobrania komórek jajowych różni się niewiele od takiego zabiegu w standardowym programie IVF. W przypadku IVM pobiera się płyn z pęcherzyków o mniejszych rozmiarach tj. o średnicy 4-12 mm (standardowo pęcherzyki mają o rozmiar 16-26 mm), a samych pęcherzyków jest zwykle więcej. Ze względu na mniejszy rozmiar i większą liczbę pęcherzyków oraz mniejszy i bardziej ruchomy jajnik (bo niestymulowany lub stymulowany minimalnie) zabieg trwa nieco dłużej niż standardowa procedura „pickup”.

Ryzyko krwawienia towarzyszące zabiegowi pick up w programie IVM może być większe niż w standardowym programie.

W procedurze IVM ważne jest właściwe przygotowanie macicy do implantacji w ciągu zaledwie kilku dni pomiędzy pobraniem oocytów a transferem zarodków. Niedojrzałe oocyty są zwykle pobierane zanim rozwinie się pęcherzyk dominujący, na śluzówkę macicy do czasu pobrania komórek jajowych działają więc relatywnie niskie poziomy estradiolu. W rezultacie jest pewna asynchronizacja pomiędzy stadium przygotowania macicy a zarodkami gotowymi do implantacji. Odpowiednie przygotowanie śluzówki macicy ma więc olbrzymie znaczenie, szczególnie jeżeli weźmie się pod uwagę fakt, że w cyklu IVM, nie ma wyrzutu LH w okresie pobierania oocytów.

Zwykle stosuje się odpowiednie dawki estradiolu od momentu pick-up i progesteronu 48 godzin później od momentu ICSI lub inseminacji. W sytuacji, kiedy dochodzi do ciąży ważne jest kontynuowanie suplementacji hormonalnej.

Procedura IVM jest prosta, problem braku efektów stymulacji oraz ryzyko hiperstymulacji jajników praktycznie nie istnieje, a koszty jej przeprowadzenia są niższe w związku z brakiem lub niewielką ilością leków potrzebnych do stymulacji jajników.

Głównym wskazaniem do zastosowania procedury IVM jest zespół policystycznych jajników. Ważnym kryterium, na podstawie którego można rozpatrywać zastosowanie IVM jest nie tylko samo rozpoznanie PCO, ale liczba pęcherzyków antralnych, która determinuje liczbę pobranych niedojrzałych oocytów. Największy sukces przy zastosowaniu IVM obserwuje się u kobiet poniżej 35 roku życia, które mają nie mniej niż 10 pęcherzyków antralnych. W przypadku mniejszej niż 5 liczby pęcherzyków w każdym jajniku w podstawowym badaniu usg –

Wskazania do procedury IVM mogą zostać rozszerzone o inne, takie jak zapobieganie efektom ubocznym stosowania gonadotropin i zapobieganie zespołowi hiperstymulacji.

O zastosowaniu IVM można myśleć wtedy, gdy procedura ma być mniej kosztowna, w celu uproszczenia stymulacji, zastosowania leczenie u młodych kobiet z normalnie słabą odpowiedzią na stymulację, zachowania płodności u pacjentów poddawanych chemio- lub radioterapii, zachowania płodności na później (poprzez zamrożenie oocytów lub zarodków), jeżeli przyczyną niepłodności leczonej pary jest czynnik męski (kobieta nie potrzebuje leków do stymulacji), jeżeli w poprzednich cyklach otrzymano zarodki złej jakości, w przypadku kiedy poprzednie cykle IVF zakończyły się niepowodzeniem.

Odsetek ciąż po zastosowaniu leczenia z wykorzystaniem techniki IVM w porównaniu do standardowego programu in vitro jest jednak niższy i wynosi 8,5% na zabieg (Hum. Reprod., Vol.25, No.8 pp. 1851–1862, 2010). Prowadzone są cały czas badania dotyczące wpływu IVM na zdrowie poczętych z wykorzystaniem tej metody dzieci. Do chwili obecnej przeanalizowano kilkaset ciąż i dzieci, nie stwierdzono zwiększonego odsetka wad wrodzonych w porównaniu do standardowego IVF. Trudno jednak ocenić jednoznacznie bezpieczeństwo tej procedury, ze względu na małą liczbę wykonanych zabiegów na świecie.