Konsultacja medyczna: prof. dr hab. n. med. Krzysztof Łukaszuk
Data aktualizacji: 2 stycznia 2026
Data utworzenia: 30 grudnia 2026
Przeczytasz w: 6 min
Przedwczesne wygasanie czynności jajników oznacza, że kobieta traci rezerwę jajnikową już przed 40. rokiem życia. Prowadzi to do problemów z zajściem w ciążę, zaburzeń hormonalnych, zwiększa ryzyko wystąpienia chorób przewlekłych. Objawy przypominają typową menopauzę, ale pojawiają się znacznie wcześniej. Dowiedz się, jak rozpoznać i leczyć przedwczesną niewydolność jajników.
Spis treści
Menopauza to naturalny etap w życiu każdej kobiety. Najczęściej organizm stopniowo wygasza funkcje układu rozrodczego między 45. a 55. rokiem życia. To właśnie wtedy spada poziom estrogenu i progesteronu, ustaje owulacja i zanika miesiączka.
Może się jednak zdarzyć, że jajniki kobiety przestają uwalniać komórki jajowe i produkować wystarczającą ilość hormonów jeszcze przed 40. rokiem życia, czyli dużo wcześniej niż przy „typowej” menopauzie. Taki stan nazywamy przedwczesnym wygasaniem czynności jajników (POI, Premature Ovarian Insufficiency).
Jajniki mogą wygasać przedwcześnie z wielu powodów, często również złożonych. Zdarzają się także przypadki, w których ustalenie przyczyny zaburzenia jest trudne lub niemożliwe. Wówczas mówimy o tzw. idiopatycznym POI.
Czynniki wywołujące zespół przedwczesnego wygasania jajników można podzielić na:
Przedwczesne wygasanie czynności jajników nie jest rzadkością w praktyce klinicznej. Największe ryzyko jego wystąpienia obserwuje się u nosicielek mutacji FMR1 (ok. 20 proc. z nich doświadcza menopauzy przed 40. r. ż.).
Problem dotyka ok. 1 proc. kobiet przed 40. rokiem życia, ok. 0,1 proc. kobiet przed 30. rokiem życia i ok. 0,01 proc. kobiet przed 20. rokiem życia.
Sprawdzone rozwiązania na poprawę jakości komórek jajowych.
Przedwczesne wygasanie czynności jajników prowadzi do:
W praktyce oznacza to, że kobieta z POI najczęściej nie może zajść w ciążę spontanicznie i wymaga wsparcia medycznego.
Zmiany hormonalne i biologiczne związane z przedwczesnym wygasaniem czynności jajników mogą również przyczyniać się do powstawania różnych długoterminowych konsekwencji zdrowotnych — np. spadek ochronnego działania estrogenów zwiększa ryzyko miażdżycy, nadciśnienia, zawału czy osteoporozy.
Objawy przedwczesnego wygasania czynności jajników są podobne do objawów menopauzy i obejmują m.in.:
Rozpoznanie zaburzenia zaczyna się od szczegółowego wywiadu z pacjentką, a diagnostyka może objąć:
Leczenie przedwczesnego wygasania czynności jajników opiera się przede wszystkim na łagodzeniu objawów i minimalizowaniu konsekwencji zdrowotnych. Do standardowych metod należy hormonalna terapia zastępcza (HTZ), którą stosuje się przynajmniej do momentu osiągnięcia wieku naturalnej menopauzy. Terapia chroni przed osteoporozą i chorobami serca oraz łagodzi dolegliwości związane z niedoborem estrogenów.
Ważne jest również leczenie chorób endokrynologicznych, które mogą współistnieć z POI, takich jak schorzenia tarczycy czy nadnerczy. Integralnym elementem postępowania pozostaje wsparcie psychologiczne oraz zachowanie czy wypracowanie zdrowego stylu życia. Sprawdź: Jak zmienić dietę w trakcie menopauzy?
Kobiety ze zdiagnozowanym POI lub doświadczające objawów i podejrzewające u siebie przedwczesne wygasanie czynności jajników, które chciałyby jeszcze zostać mamami, powinny szybko sprawdzić, w jakim stanie jest ich płodność. Kluczowa jest konsultacja z doświadczonym specjalistą.
We wczesnych stadiach POI, gdy rezerwa jajnikowa nie jest jeszcze zerowa, istnieje możliwość zamrożenia komórek jajowych i skorzystania z nich, gdy kobieta podejmie decyzję o założeniu czy powiększeniu rodziny. Jeśli jakość komórek jajowych jest słaba, ale lekarz zobaczy jeszcze szanse na ciążę, warto skorzystać z doświadczenia ekspertów w dziedzinie leczenia niepłodności i dostępnych rozwiązań polepszających jakość komórek jajowych.
Można tu wymienić innowacyjne terapie czerpiące ze zdobyczy medycyny regeneracyjnej. To m.in. tlenoterapia w komorze hiperbarycznej czy mezoterapia jajników. Badania dowiodły, że oba rozwiązania wspierają naturalne zdolności tkanek do regeneracji i poprawiają środowisko dojrzewania komórek jajowych, zwiększając ich jakość oraz potencjał rozrodczy.
Jeśli zabiegi nakierowane na poprawę jakości komórek jajowych nie przyniosą oczekiwanych rezultatów, można jeszcze skorzystać z dawstwa komórek jajowych.
Poznaj historię Agaty i jej starania o ciążę przy przedwczesnej menopauzie: Przedwczesna menopauza – historia Agaty.
Mamy rozwiązania i doświadczenie, które może Ci pomóc.
Poczytaj więcej