Homocysteina a ciąża – jaki wpływ?

Homocysteina jest związkiem chemicznym należącym do grupy aminokwasów. Genezą powstawania homocysteiny w ludzkim organizmie są przemiany metioniny w procesie demetylacji zachodzącym w standardowych warunkach.

Powstała w wyniku zachodzenia tych reakcji homocysteina wraca natomiast do formy metioniny z udziałem witaminy B12 oraz kwasu foliowego. Jednocześnie przemienia się w cysteinę, wykorzystując w tym procesie witaminę B6 oraz biotynę.

Kluczem do utrzymania prawidłowego działania tych mechanizmów jest oczywiście równowaga w przemianach oraz zapewnienie organizmowi wystarczającego poziomu związków katalizujących (witaminy i minerały).

Rolą homocysteiny w ludzkim organizmie jest uczestniczenie w wielu procesach metabolicznych, co sprawia, że jej stężenie we krwi musi pozostawać na odpowiednim poziomie, aby nie dopuścić do niedożywienia, a także wzrostu poziomów toksyn.

Niezwykle ważnym organem regulującym ilość homocysteiny we krwi, jest wątroba, która za pomocą enzymu wątrobowego przekształca ten aminokwas w glutation oraz S – adenozylometioninę. Przyjmuje się także, że prawidłowy poziom homocysteiny jest wskaźnikiem prawidłowego odżywienia organizmu.

Celem obniżenia ryzyka powstania zaburzeń metabolicznych, a tym samym innych schorzeń, które mogą być z nimi powiązane, przyjęto prawidłowy poziom homocysteiny we krwi. Norma dla tego aminokwasu wynosi pomiędzy 6 a 9 mikromoli na litr krwi.

Okazuje się jednak, że bardzo ważne przy interpretacji wyników jest, aby wziąć pod uwagę, jakie normy przyjmowane są w danym laboratorium. Zdarza się bowiem, że w niektórych tego typu placówkach normą dla homocysteiny jest zakres pomiędzy 5 a 15 mikromoli na litr krwi.

Z czego wynikają te różnice? Najczęściej z cech indywidualnych pacjentów, dla których przyjęto inne wartości. Starsi ludzie mają zazwyczaj podwyższone stężenie tego aminokwasu we krwi, podobnie jak mężczyźni w stosunku do kobiet. Wyznacznikami są tu więc wiek, a także płeć pacjenta.

Na przekroczenie normy homocysteiny we krwi może wpłynąć wiele czynników. Najważniejszymi z nich są:

• dieta uboga w kwas foliowy, witaminę B6 i witaminę B12,
• mutacje genowe, a w szczególności mutacja genu MTHFR,
• niska aktywność fizyczna,
• spożywanie dużej ilości kawy i alkoholu,
• spożywanie zbyt wielu produktów zawierających białka zwierzęce (mięso, jaja, sery),
• współwystępujące choroby takie jak nowotwory, marskość wątroby, czy niedoczynność tarczycy.

Stan chorobowy, w którym poziom homocysteiny jest wyższy od zalecanego, nazywa się hiperhomocysteinemią. Zaburzenie to może mieć znaczący wpływ nie tylko na niedożywienie organizmu, ale pośrednio także na prawidłowy przebieg ciąży.

Niedoczynność tarczycy to stan, w którym gruczoł tarczycy nie produkuje wystarczającej ilości hormonów tarczycy. Prowadzi on do szeregu objawów, takich jak zmęczenie, przyrost masy ciała, zaburzenia nastroju i spowolniony metabolizm. Badania sugerują, że osoby z niedoczynnością tarczycy mogą mieć podwyższony poziom homocysteiny, co może dodatkowo pogłębić ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

Dlatego kluczowe jest monitorowanie poziomu homocysteiny u pacjentów z niedoczynnością tarczycy i w razie potrzeby wprowadzenie odpowiedniej terapii. Zrozumienie i odpowiednie zarządzanie poziomem homocysteiny u osób z niedoczynnością tarczycy są niezbędne dla zapobiegania powikłaniom sercowo-naczyniowym i utrzymania optymalnego stanu zdrowia.

W ostatnich latach szczególnie szeroko dyskutowany był związek pomiędzy homocysteiną i ciążą, oraz to, czy w ramach tej relacji występują istotne zależności. Okazuje się bowiem, że negatywne skutki homocysteinemii mogą mieć znaczenie także w przypadku nieprawidłowego przebiegu ciąży, a według niektórych badaczy przyczyniać się również do niepłodności.

Z tych względów coraz częściej zaleca się ciężarnym kobietom wykonanie badań w kierunku oznaczenia poziomu homocysteiny we krwi. Oczywiście badanie to nie jest obowiązkowe w przypadku każdej ciężarnej.

Najczęściej lekarz zleca jego wykonanie w przypadku, w którym we wcześniejszych ciążach wystąpiły u płodu uszkodzenia cewy nerwowej i związane z nimi powikłania, a także w odniesieniu do kobiet, którym zdarzały się nawracające poronienia.

Liczne badania udowodniły bowiem, że hiperhomocysteinemia może wpływać negatywnie między innymi na wewnątrzmaciczne wzrastanie płodu, powodować ryzyko pojawienia się u dziecka rozwojowych wad wrodzonych, a także zagrożenie stanem przedrzucawkowym.

Zaburzenie to może z kolei być bezpośrednią przyczyną groźnych chorób, a nawet śmierci matki i dziecka. Niestety, wymienione wyżej negatywne skutki zbyt wysokiego stężenia homocysteiny w organizmie ciężarnej, nie są jedynymi, które wywołuje nadmierna podaż tego aminokwasu w jej krwi.

Jednym z najgroźniejszych następstw hiperhomocysteinemii jest bowiem upośledzenie funkcji łożyska wraz z jego odklejeniem, co z kolei może prowadzić do przedwczesnego porodu.

Niektórzy badacze twierdzą także, że oprócz wskazanych powyżej niezwykle poważnych, negatywnych skutków, jakie na przebieg ciąży może mieć zbyt wysoki poziom homocysteiny we krwi ciężarnej, przekroczenie norm stężenia tego aminokwasu może utrudniać również samo zajście w ciążę.

Niepłodność powodować może powodować wiele czynników – w tym brak homeostazy metabolicznej w organizmie kobiety planującej ciążę. Dodatkowo liczne analizy przeprowadzone pod kątem wpływu hiperhomocysteinemii na płodność wykazały, że brak równowagi w przemianach, jakim poddawany jest ten aminokwas w prawidłowo funkcjonującym organizmie, może utrudniać implantację zarodka w ścianie macicy. Będzie to oczywiście powodowało problemy z zajściem w ciążę i jej donoszeniem.

Homocysteina jako związek chemiczny naturalnie występujący w ludzkim organizmie, jest dla niego zupełnie niegroźna. Problem zaczyna się wówczas, kiedy procesy regulujące jej przemianę zostają zaburzone, a poziom tego aminokwasu niebezpiecznie wzrasta.

Na przestrzeni lat naukowcy odkryli, że zbyt wysokie stężenie homocysteiny we krwi ciężarnych kobiet może mieć bezpośredni lub pośredni wpływ na nawracające, samoistne poronienia. Często też hiperhomocysteinemia przyczynia się do wewnątrzmacicznego obumarcia płodu.

Dlatego tak ważne jest, aby w przypadku, w którym kobieta straciła uprzednio kilka ciąż, bądź w jej rodzinie występowały takie sytuacje, wykonała badanie w kierunku oznaczenia poziomu homocysteiny we krwi. Wyniki tego badania pozwolą lekarzowi na odpowiednią reakcję i wdrożenie działań niwelujących wpływ podwyższonej homocysteiny na przebieg ciąży i ewentualne poronienie.

Ważne także, aby wiedzieć, że homocysteina, a właściwie jej nieprawidłowe stężenie we krwi kobiety może skutkować także rozwojem ciąży pozamacicznej, a więc ektopowej. Taki stan diagnozowany jest w momencie zagnieżdżenia się zarodka w innym miejscu niż błona śluzowa macicy. Najczęściej jest to jajowód, ale także szyjka macicy, jajnik, a nawet otrzewna.

W każdym z tych przypadków ciąża pozamaciczna musi zostać przerwana, gdyż stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia kobiety. Badanie poziomu homocysteiny, a także profilaktyczna suplementacja może zatem uchronić pacjentkę przed niezwykle traumatycznymi doświadczeniami.

Zbyt wysoki poziom homocysteiny we krwi może mieć niezwykle negatywne skutki nie tylko na przebieg ciąży, zdrowie płodu i matki, ale także utrudniać samo zajście w upragnioną ciążę. Ważne zatem, aby w przypadku wystąpienia wskazań do wykonania badania poziomu tego aminokwasu we krwi kobiety starającej się o dziecko, lekarz zlecił jego wykonanie.

Co jednak w sytuacji, w której wyniki wskażą na hiperhomocysteinemię lub podwyższony poziom homocysteiny w organizmie? Czy należy się wówczas wstrzymać z próbami zapłodnienia?

Decyzję w tej materii zawsze podejmuje lekarz prowadzący, jednak zazwyczaj do momentu unormowania wyników warto poczekać z kolejnymi staraniami. Wynika to oczywiście z faktu, że hiperhomocysteinemia może wręcz sabotować prawidłową implantację zarodka. W międzyczasie lekarz zaleci z pewnością odpowiednią suplementację kwasem foliowym, witaminą B6 oraz witaminą B12. Konieczna może się także okazać modyfikacja diety.

Z pewnością chcąc zniwelować negatywny wpływ wysokiego poziomu homocysteiny na ciążę, warto już w trakcie starań o dziecko zastosować działania profilaktyczne. Chodzi tu o zastosowanie bardziej zróżnicowanej diety ograniczenie spożycia produktów odzwierzęcych, wprowadzenie większej ilości aktywności fizycznej, zredukowanie spożywania kawy i napojów wyskokowych.

Wszystkie te zabiegi na pewno okażą się korzystne nie tylko w przypadku kontrolowania stężenia homocysteiny we krwi, ale pozwolą także przyszłej mamie cieszyć się dobrym stanem zdrowia.