To warto wiedzieć, zanim zajdziesz w ciążę! Ginekolog wyjaśnia

[BB] Fantastycznie! Uwielbiam to, co robię. Pamiętam, że kiedy wybierałam typ specjalizacji, różne kierunki brałam pod uwagę, ale gdy weszłam na salę porodową, wiedziałam, że to jest właśnie ta dziedzina, którą chcę się zająć. Oczywiście w miarę upływu lat zmieniało się moje spojrzenie i oczekiwania związane z tym zawodem, poszłam w kierunku rozwoju płodu, zmian, które przechodzą kobiety ciężarne i to jest coś, co fascynuje mnie do dzisiaj. Za każdym razem jak przychodzi do mnie dziewczyna, która planuje ciążę lub jest w ciąży, mam wrażenie, że to jest po prostu niesamowite, co dzieje się z jej organizmem. Mam na myśli to, jak tworzy się nowe życie i jak można zadbać o tę kobietę. To jest coś, co sprawia, że ta specjalizacja jest dla mnie jedną z najpiękniejszych.

[BB] Na nudę nie ma tutaj czasu. Co roku pojawiają się nowe rzeczy, które można zauważyć, lepsze aparaty, diagnostyka idzie do przodu. Dzięki temu możemy wykryć wiele nieprawidłowości wcześniej i pomóc kobietom zaplanować leczenie.

[BB] Zanim kobieta zdecyduje się na ciążę, warto, aby zadała sobie pytanie, czy jest gotowa na zostanie mamą. Musi też zastanowić się, czy jest w związku, w którym może liczyć na pomoc partnera i czy nie ma innych palących problemów zdrowotnych, które powinny być niezwłocznie zaopiekowane. To bardzo ważne, ponieważ ciąża to rzeczywiście jest projekt, coś, czego nie znamy lub znamy tylko z książek bądź opowieści. Czasami będąc w ciąży, kobieta czuje się zupełnie inaczej, niż mówią poradniki. I może być albo fajnie, albo fatalnie, ale na pewno inaczej niż dotychczas. Na ciążę trzeba być przygotowaną zarówno psychicznie, jak i zdrowotnie.

[BB] W przypadku, jeżeli kobieta wie, że ma problemy emocjonalne, których nie jest w stanie przepracować, ma bardzo stresującą pracę i jest stale zmęczona, powinna udać się do psychologa, który pomoże jej przez to przebrnąć. Wejście ze spokojem w okres ciąży jest kluczowe dla prawidłowego rozwoju dziecka.

[BB] Pierwszą rzeczą, którą powinna zrobić, jest udanie się do lekarza ginekologa-położnika, który będzie się nią zajmował w czasie ciąży. Podczas wizyty zostanie wykonane USG narządów rodnych, które pokaże, czy nie ma tam żadnych anomalii oraz, czy jajniki pracują prawidłowo.

Drugą rzeczą jest wykonanie cytologii, ponieważ zmiany w szyjce macicy, które nie zostaną wykryte przed ciążą, będą rzutować na jej przebieg. Leczenie w trakcie ciąży może być bardzo trudne. Pobranie cytologii w drugim lub trzecim trymestrze także, ponieważ szyjka macicy u kobiet ciężarnych podlega różnym zmianom. Przez to może być ciężko pobrać materiał do badań, co więcej może być on niediagnostyczny.

Trzecią rzeczą jest wykonanie posiewów z kanału szyjki macicy i ocena czystości pochwy (biocenoza pochwy). Nie należy zachodzić w ciążę, jeśli ma się infekcję, bo to także może być problematyczne. Z wynikami wspomnianych badań należy ponownie udać się do lekarza prowadzącego.

Co ważne, z wizytą u ginekologa nie należy zwlekać na ostatnią chwilę. Warto udać się na nią 3-4 miesiące przed rozpoczęciem starań o dziecko, aby w razie wykrycia nieprawidłowości, mieć czas na ich wyleczenie.

[BB] Lekarz podczas wizyty prekoncepcyjnej, która ma na celu zapewnienie optymalnych warunków do zajścia w ciążę oraz zminimalizowanie ryzyka powikłań w trakcie ciąży zleci sporo badań. Wśród nich na pewno znajdzie się: morfologia, badanie cukru we krwi, badanie moczu, próby wątrobowe, badania wirusologiczne na różyczkę, cytomegalię, pierwotniaki toksoplazmozy oraz badania w kierunku AIDS i kiły, nawet w przypadku posiadania stałego partnera. W zaleceniach będzie także wykonanie badania grupy krwi i czynnika Rh zarówno u kobiety, jak i jej partnera.

[BB] To jest bardzo ważny temat i chciałabym uczulić wszystkie dziewczyny, które chcą być w ciąży, że warto przyjrzeć się kalendarzowi szczepień nie tylko ze względu na swoje zdrowie, ale także zdrowie rozwijającego się w macicy dziecka. Wszystkie przeciwciała odpornościowe są mu dostarczane przez mamę, więc to, co kobieta będzie miała w swoim krążeniu, otrzyma także jej potomstwo.

Są szczepienia, które warto zrobić podczas planowania ciąży oraz takie, które warto zrobić, będąc w ciąży. Jeżeli kobieta nigdy nie chorowała na żółtaczkę ani nigdy się na nią nie szczepiła, warto wykonać szczepienie na WZW typu A i B. Powodem jest pobyt w szpitalu w trakcie porodu, gdzie kobieta będzie narażona na działanie różnego rodzaju drobnoustrojów. Jeżeli pacjentka nie jest pewna, czy była szczepiona, warto sprawdzić obecność przeciwciał w jej organizmie.

Największy problem stanowi różyczka, ponieważ niezaszczepienie się i zachorowanie na nią w ciąży, szczególnie w pierwszych trzech miesiącach, może mieć katastrofalne skutki dla płodu. Jest to czynnik, który potrafi uszkodzić serce i doprowadzić do poważnych zmian w układzie krążenia dziecka.

Innym szczepieniem zalecanym szczególnie w czasie ciąży jest szczepienie na krztusiec, który obecnie jest bardzo często diagnozowany u pacjentów. Jest to choroba zakaźna, która fatalnie wpływa na rozwój dzieci w trakcie życia płodowego oraz w okresie niemowlęcym. Zaleceniem dla mam spodziewających się dziecka jest wykonanie szczepienia dopiero pod koniec 3. trymestru ze względu na zwiększoną ilość przeciwciał, które kobieta przekaże dziecku.

Jeżeli chodzi natomiast o szczepienia, które zalecamy zrobić jeszcze przed zajściem w ciążę, są to oczywiście szczepienia przeciw COVID-19 i grypie, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. I tutaj bardzo ważna uwaga – nie szczepimy się na tydzień przed planowaną ciążą. Jeżeli chcemy się zaszczepić, najlepiej zrobić to kilka miesięcy wcześniej, żeby organizm miał czas wytworzyć przeciwciała i wrócić do normy sprzed szczepienia.

Jeżeli mamy pracę, która wymaga częstszych podróży i musimy zaszczepić się na choroby rzadkie, można to zrobić, ale tylko pod ścisłym nadzorem ginekologa i lekarza chorób zakaźnych, żeby mieć pewność, że szczepionka nie zagraża dziecku. Wszystkie szczepionki, które są atenuowane, czyli zawierają osłabione, pozbawione właściwości chorobotwórczych szczepy drobnoustrojów, spokojnie możemy stosować w ciąży.

[BB] To przede wszystkim regularne współżycie. Jeśli jednak kobieta nie zachodzi w ciążę w ciągu 3 miesięcy, mimo prawidłowych cykli i braku antykoncepcji, nie ma powodów do niepokoju – u zdrowych par może to potrwać nawet rok. Ważne, by nie czuć presji ani nie traktować seksu zadaniowo. Najlepiej podejść do tego na luzie i czerpać radość z bliskości.

[BB] Zakładając, że cykl kobiety jest prawidłowy i trwa 28 dni, owulacja przypada ok. 14 dnia cyklu menstruacyjnego. Wtedy jest najlepszy czas, aby rozpocząć starania o ciążę. Jeśli nie ma takiej możliwości, wyjściem z opresji jest bankowanie nasienia i poddanie się inseminacji we właściwym momencie.

[BB] Na to pytanie nie ma jednej, poprawnej odpowiedzi. Jeżeli chodzi o radość z seksu, możemy współżyć nawet dwa razy dziennie. Jeżeli chodzi natomiast o planowanie rodziny, nie powinno się uprawiać seksu tak często, ponieważ nasienie potrzebuje czasu na regenerację, aby być w pełni wartościowe. To, co ja zawsze radzę pacjentom to wyjazd na wspólny urlop, podczas którego zapomną o staraniach i po prostu będą cieszyć się sobą.

[BB] Wybór miejsca prowadzenia ciąży jest kluczowy z trzech powodów. Po pierwsze ze względu na lekarza, który będzie się nami zajmował przez kolejne 9 miesięcy. Poza renomą powinien wzbudzać nasze zaufanie i być dostępny. Apeluję do dziewczyn, że jeżeli mają taką możliwość, warto aby wybierały kliniki, w których do dyspozycji jest cały zespół medyczny, który się nimi zaopiekuje w razie nieobecności lekarza prowadzącego. Po drugie, ważny jest dostęp do badań laboratoryjnych w tym samym miejscu, w którym prowadzi się ciążę, ponieważ czasami badania zlecane są z chwili na chwilę. Jest to duża wygoda dla pacjentki i ułatwienie dla lekarza. Ciąża to bardzo dynamiczny stan fizjologiczny i tak naprawdę trudno przewidzieć, jaki będzie jej przebieg. W nagłych sytuacjach bardzo ważne jest, abyśmy mogli taką pacjentkę szybko zdiagnozować. I trzecia rzecz, czyli dostępność do wysokiej jakości sprzętu. Może się to wydawać trywialne, ale ma to naprawdę ogromne znaczenie, szczególnie w przypadku ciąż podwyższonego ryzyka.

[BB] Jest to bardzo indywidualna kwestia, ponieważ każda pacjentka inaczej przechodzi ciążę. Jeżeli ciąża przebiega prawidłowo, wystarczy wizyta kontrolna raz na 3-4 tygodnie. Ja przyjmuję kobiety co 3 tygodnie. Jest jednak grupa pacjentek, które są zupełnie zdrowe, nic się złego z nimi podczas ciąży nie dzieje, ale są bardzo wrażliwe i najchętniej przychodziłyby na wizyty codziennie. W takich przypadkach nic nie stoi na przeszkodzie, żeby spotykać się co 2 tygodnie. Jeżeli natomiast kobieta źle się czuje, coś ją niepokoi, ciąża przebiega inaczej niż dotychczas, należy przyjść natychmiast, nawet jeśli było się na wizycie dzień wcześniej. Mówię o tym, ponieważ bardzo często dziewczyny bagatelizują różne rzeczy i przychodzą za późno. Dlatego zawsze mówię swoim pacjentkom, że lepiej przyjść 10 razy niepotrzebnie niż 1 raz za późno.

[BB] Czymś, co powinno zaniepokoić kobietę, są krwawienia. Wszystkie krwotoki są nagłą sytuacją w ciąży i nie wolno ich ignorować. Nawet jeśli pacjentka nie ma dostępu do lekarza prowadzącego np. w godzinach nocnych, powinna podjechać do najbliższego szpitala. Każde krwawienie w ciąży może być bardzo niebezpieczne. Oczywiście może być to banalna rzecz jak krwawienie z szyjki macicy, jednak nikt tego nie będzie wiedział, dopóki nie zbada pacjentki. To jest podstawowa rzecz, o której kobiety muszą pamiętać.

Jeżeli pacjentka ma silne bóle głowy, duże zaczerwienienie twarzy, występują u niej omdlenia, może to być wynik bardzo wysokiego ciśnienia i takich objawów też nie wolno bagatelizować. Jeżeli w trzecim trymestrze ciąży kobieta nie będzie czuła ruchów, wtedy również nie wolno zwlekać z wizytą u lekarza. Jeżeli zareagujemy szybko, jest szansa na uratowanie dziecka.

[BB] Każdy z trzech trymestrów ciąży jest zupełnie inny i w każdym z nich występują zupełnie inne objawy. Tak naprawdę podczas ciąży wszystko się zmienia – skóra, paznokcie, włosy. Jest to proces, który burzy mit o tym, że ciąża to najpiękniejszy okres w życiu każdej kobiety. Ja bym nazwała ten czas najbardziej fascynującym, ponieważ nagle wszystko w organizmie kobiety nastawione jest na to, aby chronić rozwijający się płód. To jest burza hormonalna, która skutkuje tym, że zaczynamy czuć się coraz gorzej, wymiotujemy, boli nas głowa, jesteśmy ciągle zmęczone. Z czasem organizm kobiety się do tego przyzwyczaja i w okolicach 12 tygodnia ciąży zaczyna akceptować zachodzące zmiany, dzięki czemu nasze samopoczucie się poprawia. Pierwszy trymestr ciąży jest jednak rzeczywiście najtrudniejszym ze wszystkich.

Co powinno nas zaniepokoić w tym czasie? Na pewno wszelkie krwawienia, ale też uczucie nadmiernego zmęczenia, które nie pozwala nam wstać z łóżka przy bardzo silnych wymiotach. Takie objawy mogą wskazywać na odwodnienie, coś złego może dziać się z naszym metabolizmem. Jeżeli na początku ciąży wystąpią duże obrzęki nóg, które nie są typowym objawem dla tego okresu, mogą wskazywać na zaburzenia krążenia i też należy zgłosić się z tym do lekarza. Jeżeli bardzo boli nas głowa – tak samo. Bóle w podbrzuszu porównywalne do bólów miesiączkowych są czymś normalnym. Natomiast jeżeli mamy silne bóle brzucha, zwijamy się z bólu, jak najszybciej powinnyśmy udać się do szpitala. Parcie na pęcherz nie powinno nas niepokoić, bo tak działa progesteron na nasze drogi moczowe, o ile nie odczuwamy bardzo silnych bóli lub pieczenia przy oddawaniu moczu. Takie objawy mogą wskazywać na infekcję.

Drugi trymestr z kolei jest już o wiele łagodniejszy dla kobiet, ponieważ hormony się uspokajają: gonadotropina troszeczkę spada, dzięki czemu nie odczuwamy mdłości, progesteron również, więc nie chodzimy tak często do toalety. Dodatkowo poprawia nam się cera, wyglądamy promiennie, wysokie dawki estrogenu pochodzącego z łożyska sprawiają, że mamy piękne włosy i co najważniejsze, zaczynamy czuć ruchy płodu. Emocjonalnie jest to najpiękniejszy moment, w którym dociera do nas, że naprawdę jesteśmy w ciąży. Poza tym jesteśmy już po pierwszych badaniach prenatalnych, jeśli się na nie zdecydujemy i zaczynamy być spokojne, bo wiemy, że z dzieckiem jest wszystko dobrze. Jest to czas, w którym możemy skupić się na śledzeniu jego rozwoju puszczaniu mu muzyki, bo zaczyna już wtedy słyszeć i obserwowaniu, jak reaguje. Warto się tym etapem nacieszyć.

Podobnie, jak w pierwszym trymestrze, również w drugim mogą pojawić się objawy niepożądane np. silne bóle brzucha. Lekkie skurcze, które pojawiają się po wysiłku, są normą, ale jeżeli brzuch boli cały dzień, także podczas leżenia i nie przestaje, natychmiast trzeba zgłosić się do lekarza. Tak samo z krwawieniami. Czasami w drugim trymestrze ciąży pojawiają się zmiany skórne, zaczynamy być uczulone na ulubione kosmetyki, szampon do włosów, żel pod prysznic. Jest to normalne i można sobie z tym poradzić, zmieniając produkty do pielęgnacji na delikatniejsze, które stosuje się u małych dzieci. Jeżeli natomiast swędzi nas skóra na brzuchu lub nogach trzeba udać się do lekarza, bo może to być bardzo ciężka choroba, czyli zatrucie ciążowe (cholestaza).

W trzecim trymestrze rośniemy, stajemy się coraz większe, brzuszek jest coraz bardziej widoczny, dziecko powoli zmienia pozycje, czujemy się znowu coraz gorzej, mamy zadyszkę, boli nas kręgosłup, puchną nam nogi, zmienia się nam nastrój. Tymi objawami nie musimy się martwić. Jeżeli natomiast mamy bardzo duże obniżenie nastroju zwiastujące depresję, należy pójść do poradni, w której mamy dostęp do psychologa, żeby sprawdzić, czy nie trzeba zadziałać farmakologicznie. Opuchlizna, która pojawia się na twarzy lub dłoniach zaraz po wstaniu rano z łóżka również powinna nas zaalarmować, ponieważ są to objawy wspomnianego już zatrucia ciążowego, które może pojawić się w drugim trymestrze ciąży, ale częściej zdarza się w trzecim. Jeżeli przestaniemy czuć ruchy dziecka i trwa to całą dobę, jest to też bardzo niepokojące i należy od razu zgłosić się do lekarza.

[BB] Naukowcy udowodnili, że długość stosowania antykoncepcji nie ma absolutnie żadnego przełożenia na to, kiedy jajniki podejmą pracę. Najczęściej jest właśnie odwrotnie i po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych pacjentki bardzo szybko zachodzą w ciążę i to ciążę bliźniaczą. Dzieje się tak, ponieważ po tak długim czasie niedziałania jajników organizm kobiety nagle zaczyna produkować całą masę hormonów, aby przywrócić cykl. Oba jajniki są pobudzane równocześnie i w związku z tym możliwa jest ciąża mnoga. Jeżeli się tego obawiamy, lepiej wstrzymać się ze staraniami o dziecko miesiąc, dwa – wtedy szansa na ciążę bliźniaczą jest odrobinę mniejsza. Nie jest też prawdą, że przez pierwsze 3 miesiące po zaprzestaniu stosowania antykoncepcji nie zajdziemy w ciążę, bo to by oznaczało, że owulacja nie działa prawidłowo. Czasami tak jest, że przez pół roku mamy nieprawidłowe cykle i szansa na zajście w ciążę jest mała, jednak nie jest to zasadą.

Kobiety mają też często przekonanie, że wiedzą, jaka jest płeć dziecka, ponieważ np. poprawiła lub pogorszyła się im cera albo mają chęć na słodkie bądź słone. Czasami po wykonaniu badań się to sprawdza, co dodatkowo podtrzymuje to przekonanie, jednak zarówno zmiany na skórze, jak i zachcianki są spowodowane reakcją organizmu na ilość hormonów i nie są wyznacznikiem w określaniu płci.

Kolejny mit, który pacjentki wciąż często powtarzają, przychodząc do mojego gabinetu, ma związek z występowaniem zgagi w trakcie ciąży. Jeżeli jest ona nasilona, dziecko miałoby urodzić się owłosione. Trudno było przez lata ten mit obalić, ponieważ prawie wszystkie kobiety w ciąży mają zgagę i prawie wszystkie rodzą dzieci z włosami.

Mitem, który najtrudniej było obalić, jest planowanie płci dziecka. Oczywiście można próbować, bo szanse rozłożone są pół na pół, jednak nie trzeba sztywno trzymać się kalendarzy chińskich, menstruacyjnych czy teorii Shettlesa, która była bardzo popularna w latach 60. Ostatnia z metod zakładała, że jeżeli współżyjemy kilka dni przed owulacją, mamy większą szansę na dziewczynkę, a jeżeli w momencie owulacji, na chłopca. Wynikało to z badań, które były później prowadzone na nasieniu męskim, podczas których próbowano dowieść, że materiał genetyczny męski, który ma hormon płciowy X, czyli odpowiedzialny za urodzenie dziewczynki jest bardziej odporny, długowieczny i w związku z tym, jeśli żyje przed owulacją, ma większą wolę przetrwania i na pewno później dotrze do komórki jajowej. Natomiast materiał genetyczny z chromosomami płciowymi, które warunkują chłopca, czyli z Y jest szybki, dynamiczny i przebojowy, ale krótko żyjący w związku z czym szybciej dotrze do komórki jajowej i urodzi się chłopiec.

Nie jest to oczywiście prawdą, a wiemy o tym stąd, że w dobie in vitro, gdyby tak było, rodziliby się sami chłopcy, ponieważ plemniki podczas procedury zapłodnienia pozaustrojowego podawane są do komórki jajowej natychmiast. Dotyczy to również inseminacji, która polega na podaniu nasienia bezpośrednio do macicy kobiety, pomijając drogę pochwową.

[BB] Do 12 tygodnia ciąży należy unikać farbowania włosów i malowania paznokci ze względu na to, że do tych czynności wykorzystuje się preparaty chemiczne zawierające amoniak, który wydziela specyficzny zapach. Kobieta ciężarna mogłaby się po prostu gorzej poczuć. Nie ma natomiast żadnych dowodów naukowych na to, że preparaty te w ilości, jaką stosuje się u fryzjera lub kosmetyczki przechodzą do łożyska i uszkadzają płód. To jest kolejny mit.

W przypadku zabiegów medycyny estetycznej część z nich jest kategorycznie zakazana w ciąży. Są to wszystkie zabiegi z wykorzystaniem retinolu, czyli skoncentrowanej witaminy A, ponieważ jest to teratogen, który w dużym stężeniu uszkadza płód. O tym trzeba wiedzieć i nie wykonywać takich zabiegów na żadnym etapie ciąży. Należy również unikać masaży brzucha, ponieważ skóra w ciąży jest bardzo wrażliwa, a substancje używane do takich zabiegów potrafią uczulać i powodować wysypkę. To samo tyczy się kremów z retinolem, których nie powinno się stosować w ciąży.

[BB] Uważam, że nie ma nic wspanialszego niż sport i jest to lek na wszystko. Leczy on nasze ciało, głowę, poprawia samopoczucie, uczy dystansu. Chciałabym, aby wszystkie pacjentki, które planują ciążę, były wysportowane przed rozpoczęciem starań o dziecko. Mówię o tym, ponieważ często przychodzą do mnie dziewczyny, które zawodowo zajmują się sportem. Powtarzam im, że ciąża nie jest chorobą i nie należy z jej powodu przerywać aktywności fizycznej. Jeśli byśmy to zrobiły, odebrałybyśmy organizmowi to, co jest dla niego najlepsze.

Oczywiście należy uprawiać sport rozsądnie, zamieniając bieganie maratonów na zwykłe bieganie, jazdę konną na rower stacjonarny itd. Trzeba będzie jedynie zrezygnować ze skakania na bungee i pływania zawodowego, ale umiarkowany wysiłek fizyczny pod hasłem „dla kobiety w ciąży” jest jak najbardziej wskazany. W przypadku zajęć na basenie dedykowanych ciężarnym nie zaleca się ich tylko kobietom, które mają częste infekcje intymne. Jeśli mimo wszystko chcemy odciążyć kręgosłup w ten sposób, należy unikać chodzenia na basen wieczorem, gdy woda jest już zanieczyszczona oraz w godzinach, w których w obiekcie jest dużo dzieci, które nie zawsze panują nad swoimi potrzebami fizjologicznymi. Nie powinny to być też godziny popołudniowe, gdy w wodzie jest tłum ludzi i łatwo o niechcianą interakcję z udziałem brzuszka.

[BB] Jeżeli ciąża przebiega prawidłowo, nie ma żadnych problemów z umiejscowieniem łożyska, szyjką macicy, nic niepokojącego się nie dzieje, spokojnie można latać samolotem. Wiele zależy też od dystansu, jaki mamy do pokonania. Pamiętajmy, że ciąża jest ogromnym obciążeniem dla układu krążenia i w trzecim trymestrze krzepliwość krwi wzrasta, ponieważ organizm przygotowuje się do porodu i zamknięcia wszystkich naczyń, więc potencjalnie jesteśmy narażone na różnego rodzaju zakrzepy. Jeżeli planujemy lot, który ma trwać 10-15 godzin z przesiadkami należy to skonsultować z lekarzem prowadzącym ciążę, ponieważ ryzyko wystąpienia zakrzepicy kończyn dolnych jest bardzo wysokie. W przypadku 2-3 godzin podróży lotniczej absolutnie nie ma żadnych przeciwwskazań, chyba że jesteśmy w ciąży zaawansowanej. W 32-36 tygodniu ciąży w naszym brzuchu jest bardzo dużo płynu owodniowego, który jak wszystko inne podlega prawom grawitacyjnym. Dodając do tego zmianę ciśnienia, może dojść do odejścia wód płodowych, więc radziłabym tego unikać. Aby uniknąć problemów, większość linii lotniczych wymaga od kobiet po 32. tygodniu ciąży zaświadczenia, w którym lekarz stwierdzi, że pacjentka może taki lot odbyć. Jeśli nie mamy wyjścia i musimy gdzieś polecieć, będąc w zaawansowanej ciąży, nie należy się jednak obawiać, ponieważ personel pokładowy jest odpowiednio przeszkolony i wie, jak poradzić sobie w takiej sytuacji.

[BB] Ciąża nie przeszkadza w seksie, a jeśli ktoś mówi inaczej, powiela następny mit. Jest jednak jedno „ale” – seks ma nam sprawiać przyjemność. Mało jest takich momentów w ciąży, kiedy rzeczywiście możemy cieszyć się z bliskości. Mówimy oczywiście o ciąży niezagrożonej. Wpływ współżycia na układ hormonalny kobiety w ciąży jest taki sam jak przed ciążą. Jesteśmy lepiej ukrwione, szyjka macicy jest rozpulchniona, więc nie ma to szkodliwego oddziaływania na rozwój ciąży. Jedyną niepokojącą rzeczą, która może się wydarzyć, są zbyt silne skurcze macicy i na to musimy zwrócić uwagę. Jeżeli nic takiego się nie dzieje, absolutnie nie należy rezygnować z seksu. Co więcej, drugi trymestr ciąży to czas, w którym pacjentki zgłaszają, że mają bardzo dużą potrzebę bliskości. Jest to zupełnie naturalne i trzeba z tego korzystać. Uczulam jednak przed seksem w trzecim trymestrze ciąży, bo to się może wiązać z krwotokami. Kobiety mają wtedy skurcze przepowiadające tzw. Braxtona-Hicksa, macica już trenuje przed porodem, często mamy twardy brzuch i dokładanie wtedy współżycia jest bardzo niebezpieczne, bo może spowodować odklejenie łożyska.

[BB] Zastanawiałam się kiedyś, z czego wynikają te zachcianki i szukałam w literaturze wyjaśnienia, ale nie znalazłam odpowiedzi. A zachcianki bywają bardzo różne np. smarowanie ogórka kiszonego miodem albo zagryzanie śledzia czekoladą. Jeżeli po takim połączeniu nie mamy żadnych sensacji żołądkowych, można takie rzeczy jeść. Uczulam jedynie przed piciem dużej ilości słodkich napojów gazowanych typu Coca-Cola itp., bo nie mamy wtedy kontroli nad poziomem cukru i kofeiny, które są w tych produktach. Oczywiście energetyki w ciąży są absolutnie niedozwolone, podobnie jak alkohol.

Istnieją jednak pewne grupy pokarmów, których nie wolno spożywać w ciąży. Jeżeli mamy ochotę na jedzenie nieograniczonej ilości serów pleśniowych, sushi, tatara, wędzonych ryb, czy surowych jaj byłabym z tym bardzo ostrożna, ponieważ są to produkty, które nie są przetworzone w wysokiej temperaturze. W związku z tym mogą zawierać listeriozę (red. odzwierzęca choroba zakaźna wywołana przez bakterie Listeria monocytogenes), która jest fatalna w skutkach zarówno dla kobiety, jak i płodu.

Jest jeszcze mit związany z truskawką, który mówi o tym, że nie można jej jeść w ciąży, bo dziecko będzie uczulone. W rzeczywistości truskawka jest fenomenalnym owocem, który zawiera przeciwutleniacze, witaminy: A, E, C, mikro- i makroelementy. Truskawki pomagają również na zaparcia, z którymi zmagamy się, będąc w ciąży. To, czego powinnyśmy się realnie obawiać to toksoplazmoza (red. choroba pasożytnicza wywołana przez pierwotniaka Toxoplasma gondii). Jeśli więc chcemy zjeść truskawki z ogródka, trzeba je najpierw dobrze umyć.

[BB] Jeżeli ktoś pije 5-6 filiżanek espresso dziennie, to radziłabym ograniczyć. Jeśli natomiast jesteśmy senne, źle się czujemy i kawa nas stawia na nogi, możemy wypić 2 małe kawy w trakcie dnia. Większa ilość nie jest wskazana, ponieważ kofeina przechodzi jednak do płodu. Pozostając przy wspomnianych ilościach, nie musimy się obawiać, że dziecko będzie pobudzone.

W ciąży nie można natomiast absolutnie pić alkoholu i palić papierosów, ponieważ nikotyna uszkadza organy i zaburza wzrost dziecka, a alkohol negatywnie wpływa na rozwój jego mózgu. Pacjentki często pytają mnie o piwa bezalkoholowe, jednak tutaj również nie zalecam ich spożywania, ponieważ do produkcji tego typu napojów stosowana jest chemia, która może zaburzyć prawidłowy rozwój ciąży. To samo tyczy się kawy bezkofeinowej. Lepiej już wypić zwykłą kawę.

[BB] Jeżeli pacjentka jest zdrowa, nie ma żadnych chorób współistniejących, nie zmaga się z otyłością, nie pali papierosów, nie bierze środków antykoncepcyjnych, suplementację może dobrać sobie sama, ale lepiej mimo wszystko poprosić lekarza ginekologa o polecenie konkretnych preparatów. W sierpniu ubiegłego roku Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników jeszcze raz przeanalizowało zalecenia suplementacji dla kobiet w ciąży i planujących ciążę i w tej chwili odrobinę różnią się one od tych, które były wcześniej.

Odchodzimy od suplementacji dużą dawką różnych witamin. Dla kobiet planujących ciążę są zalecane tylko trzy rodzaje suplementów: kwas foliowy, jod i witamina D3. Natomiast jeśli jesteśmy już w ciąży, do wymienionych suplementów dochodzi żelazo i wielonienasycone kwasy tłuszczowe, które są niezbędne do prawidłowego rozwoju układu nerwowego i mózgu płodu. Jeżeli chodzi o kwas foliowy, dawką rekomendowaną dla wszystkich zdrowych pacjentek jest 0,4 mg na dobę. Suplement ten jest dostępny bez recepty i na spokojnie można zacząć go zażywać już pół roku przed planowaną ciążą. Dawka ta nikomu nie zaszkodzi, a w sposób pewny zabezpieczy maluszka przed wadami cewy nerwowej. Dotyczy to jednak wyłącznie pacjentek bez chorób współistniejących.

Jeżeli stosujemy środki antykoncepcyjne, palimy papierosy, jesteśmy otyłe, chorujemy na różne rzadkie choroby np. hiperhomocysteinemię (red. stan, w którym stężenie homocysteiny w osoczu krwi jest podwyższone), powinnyśmy brać zupełnie inne dawki leku. Dotyczy to również kobiet, które musiały przyjmować lub przyjmują leki przeciwpadaczkowe. Dla tych pacjentek dawka kwasu foliowego jest znacznie wyższa, bo wynosi 5 mg na dobę. Jest to lek przepisywany na receptę i jeżeli mamy wspomniane choroby współistniejące albo długo bierzemy antykoncepcję, warto się zgłosić nawet pół roku przed planowaną ciążą do ginekologa lub lekarza rodzinnego, żeby przepisał nam kwas foliowy w zwiększonej dawce. W przypadku jodu zalecana jest dawka 200 mg na dobę z wykluczeniem pacjentek z chorobami tarczycy, które powinny skonsultować to z endokrynologiem. Jeśli chodzi o witaminę D3, stanowisko jest trochę inne niż wcześniej i aktualnie dla zdrowych pacjentek jest to 2000 IU. Warto jednak zbadać sobie poziom witaminy D przed ciążą. Jeżeli mamy prawidłowy poziom witaminy D to dawka 2000 IU wystarczy, jeśli nie, trzeba będzie ją zwiększyć. U pacjentek z innymi zaburzeniami można włączać dodatkowo witaminy, takie jak B12, B6, homocysteina lub cholina.

Co istotne, żelazo przed ciążą nie jest rekomendowane i nie musimy go uzupełniać, jeśli nie mamy anemii lub zespołu złego wchłaniania żelaza. Najnowsze badania wykazały, że suplementacja żelaza do 8. tygodnia ciąży nie służy kobietom i może powodować wady płodu. Wybierając suplementy, należy kierować się certyfikacją ISO, ale także GMP, czyli standaryzacją, która wskazuje na to, że preparat ma status leku, dzięki czemu mamy pewność, że każda tabletka zawiera taką samą ilość substancji aktywnej.

[BB] W diecie wegetariańskiej nie ma za dużo żelaza, więc dla pacjentek spożywających wyłącznie produkty roślinne suplementacja tego składnika mineralnego jest wskazana. Wegetarianki powinny przyjmować żelazo przed ciążą, następnie zrobić sobie 8 tygodni przerwy i wrócić do suplementacji. Dawki mogą być różne w zależności od tego, jakie jest wchłanianie żelaza i stężenie składnika w surowicy. Dodatkowo pacjentki na diecie roślinnej powinny przyjmować witaminę B12.

[BB] Tutaj podzieliłabym pacjentki na dwie grupy. Na takie, które są zdrowe i nie mają żadnych anomalii genetycznych w rodzinie oraz na kobiety, u których w rodzinach występują choroby genetyczne lub wady rozwojowe. W drugim przypadku warto byłoby sprawdzić swoje chromosomy, czyli wykonać badanie kariotypu, aby upewnić się, że nie jesteśmy nosicielkami chorób genetycznych. Rekomenduje się, aby takie badanie wykonał również partner pacjentki.

W zdiagnozowaniu zmian genetycznych, które mogą nieść ryzyko dla zdrowia dziecka, może również pomóc badanie CLARA, które wykrywa pojedyncze mutacje genowe odpowiedzialne za występowanie chorób, takich jak m.in.: mukowiscydoza, zespół łamliwego chromosomu X czy głuchota wrodzona. Jest to badanie, które można wykonać w Klinice INVICTA i do którego gorąco zachęcam te pary, które mają predyspozycje rodzinne do występowania rzadkich chorób.

[BB] Po pierwsze – przygotujcie się na ciążę. Wykonajcie podstawowe badania, wybierzcie się na wizytę u ginekologa, a następnie stomatologa, aby wyleczyć wszystkie stany zapalne w jamie ustnej. Po drugie – regularnie chodźcie na wizyty u lekarza i słuchajcie, co ma Wam do przekazania. Nie bazujcie na mitach rozpowszechnianych przez ciocie, babcie, koleżanki. Po trzecie – przechodźcie przez ciążę świadomie i wiedzcie, że w każdym momencie możecie zgłosić się do lekarza prowadzącego. Nie bójcie się ciąży i porodu, ponieważ jest to proces fizjologiczny, który ma Wam przynieść szczęście w postaci fajnego, zdrowego dzieciątka. Ciąża to po prostu projekt, który z powodzeniem można zrealizować.