Konsultacja medyczna: lek. Krzysztof Zieliński
Data aktualizacji: 24 lutego 2026
Data utworzenia: 11 marca 2022
Przeczytasz w: 6 min
Pierwszym etapem procedury in vitro jest przygotowanie organizmu kobiety do zapłodnienia pozaustrojowego. W tym celu przeprowadzana jest stymulacja hormonalna jajników, od której w pewnym stopniu zależy powodzenie procedury. Dzięki stymulacji uzyskuje się większą liczbę pęcherzyków, a następnie dojrzałych komórek jajowych. Jak dokładnie przebiega i na czym polega stymulacja owulacji? Czy możliwe są efekty niepożądane i w jaki sposób ich uniknąć?
W trakcie stymulacji jajników kobieta przyjmuje leki wpływające na przysadkę mózgową, które mają za zadanie wyciszyć własne czynności hormonalne pacjentki, na początku procesu są to analogi gonadoliberyny (GnRH), do których należą antagoniści i agoniści gonadoliberyny. Następnie podawane są gonadotropiny w formie zastrzyków podskórnych, które są najbardziej zbliżone do naturalnych hormonów żeńskich.
Równolegle prowadzi się monitoring owulacji, aby ocenić wzrost pęcherzyków jajnikowych. Reakcję jajników na podawane leki kontroluje się poprzez badania laboratoryjne (oznaczenia estradiolu w surowicy krwi) i ultrasonograficznie (USG dopochwowe).
W momencie, w którym lekarz uzna, że pęcherzyki są odpowiedniej wielkości i jest ich wystarczająco dużo, ustalany jest termin pobrania komórek jajowych. Przed zabiegiem pick-upu podawane są dodatkowe preparaty, które powodują dojrzewanie komórek.
Protokół krótki rozpoczyna się wraz z początkiem cyklu i trwa od 9 do 13 dni. Równolegle pacjentka bierze dwa leki – jeden odpowiedzialny za stymulację pęcherzyków, drugi hamujący przysadkę mózgową. Protokół długi trwa od 20 do 28 dni, a leki hamujące przysadkę mózgową włączane są na 2-3 tygodnie przed właściwą stymulacją.
W każdym z protokołów stymulacji leki przyjmuje się codziennie o tej samej porze (np. rano). Każdy z preparatów podawany jest w oddzielnych wstrzyknięciach (dotyczy to również zlecenia jednoczesnego stosowania różnych gonadotropin), w inne miejsca brzucha czy przedramienia.
Nie ma obecnie jednoznacznych danych potwierdzających wyższą skuteczność jednego typu protokołu stymulacyjnego u wszystkich kobiet kwalifikowanych do leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego. Zazwyczaj proponujemy pacjentkom protokoły długie, ponieważ zarówno z naszych obserwacji, jak i z dostępnych badań, wynika, że zapewniają one lepszą jakość komórek jajowych.
Poza wspomnianą stymulacją jajników gonadotropinami przed procedurą in vitro, stymulację wykonuje się również u kobiet, które zmagają się z zaburzeniami owulacji spowodowanymi m.in. zespołem policystycznych jajników (PCOS, ang. Polycystic Ovary Syndrome). Wskazaniem do stymulacji hormonalnej może być też niska rezerwa jajnikowa wynikająca z wieku pacjentki lub przedwczesnego wygasania funkcji jajników. Do stymulacji owulacji kwalifikują się także kobiety ze stwierdzoną niepłodnością niewiadomego pochodzenia.
Zespoł hiperstymulacji jajników (OHSS, ang. Ovarian Hyperstimulation Syndrome) jest stanem, w którym obserwujemy nadmierną odpowiedź jajników na zastosowane leki. Istotą OHSS jest przemieszczanie się płynu z przestrzeni wewnątrznaczyniowej do pozanaczyniowej, co prowadzi do jego nagromadzenia w jamach ciała, np. w jamie brzusznej. Może to skutkować powikłaniami zakrzepowo-zatorowymi oraz upośledzeniem funkcji wielu narządów, w tym nerek, wątroby oraz płuc.
Objawy hiperstymulacji mogą obejmować:
Zespół hiperstymulacji jajników stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjentek, dlatego tak ważne jest, aby uważnie dobierać dawki leków i regularnie monitorować proces stymulacji hormonalnej w trakcie leczenia in vitro. W przypadku wystąpienia OHSS konieczne jest odroczenie transferu zarodka do kolejnego cyklu.
Stymulacja owulacji jest procesem, w którym pacjentka regularnie przyjmuje leki hormonalne zalecone przez lekarza prowadzącego w celu zwiększenia liczby pęcherzyków jajnikowych. Pobudzenie jajników do produkcji większej liczby komórek jajowych gotowych do zapłodnienia jest niezwykle ważnym procesem z perspektywy procedury IVF. Od tego często zależy jej powodzenie i zajście w ciążę, dlatego szukając pomocy, warto wybrać sprawdzoną placówkę medyczną, która specjalizuje się w leczeniu zaburzeń płodności.
W Klinice INVICTA pracują wykwalifikowani specjaliści, którzy wiedzą, jak leczyć kobiety z zaburzeniami owulacji. Podczas trwania stymulacji powinny być zastosowane leki zgodne z wybranym protokołem stymulacyjnym i doświadczeniem lekarza prowadzącego leczenie. To pozwoli wyeliminować wysokie ryzyko hiperstymulacji jajników, a tym samym zwiększy szanse na powodzenie procesu leczenia in vitro.
Dysponujemy również autorskim oprogramowaniem medycznym IN VITRO z AIOO® i badaniami genetycznymi GPS, które pomagają lekarzom dobrać odpowiedni protokół stymulacji. Nasze rozwiązania pozwalają ograniczyć ryzyko wystąpienia powikłań i osiągnąć możliwie dużo dobrej jakości komórek jajowych. Dzięki AIOO® i GPS™ obniża się również ryzyko wystąpienia hiperstymulacji jajników.
Obejrzyj odcinek podcastu „Eksperci o płodności” i dowiedz się więcej o stymulacji hormonalnej:
Poczytaj więcej