Histeroskopia - na czym polega i jak się do niej przygotować?

Histeroskopia to zabieg ginekologiczny wykorzystywany do diagnostyki i leczenia zmian chorobowych w obrębie macicy. Opiera się na nowoczesnych rozwiązaniach endoskopowych, czyli takich, które pozwalają w małoinwazyjny, stosunkowo bezpieczny sposób zobrazować wnętrze ludzkiego ciała.

Histeroskopia, ze względu na większą dokładność i zapewnianie pacjentkom znacznie większego komfortu, wypiera w ostatnich latach inne tradycyjne metody diagnozowania i leczenia ginekologicznego (np. klasyczne operacje czy tak zwane łyżeczkowanie).

Zabieg przeprowadza się przy użyciu endoskopu – bardzo cienkiego (o średnicy nawet 3-4 mm) urządzenia z kamerą i źródłem światła. Lekarz wprowadza endoskop do macicy pacjentki, co pozwala mu zobrazować i, dzięki powiększeniu optycznemu, dokładnie ocenić pochwę, kanał szyjki macicy, kształt oraz wielkość jamy macicy, endometrium oraz ujścia maciczne jajowodów.

Histeroskopia trwa zwykle od 10 do 40 minut. 

Pacjentka przebiera się w strój zabiegowy, a następnie przechodzi do sali operacyjnej, w której siada na zabiegowym fotelu ginekologicznym. Lekarz anestezjolog podaje jej znieczulenie ogólne, dlatego histeroskopia nie boli. 

Po odkażeniu pola zabiegowego lekarz wprowadza do kanału szyjki histeroskop (rodzaj endoskopu). Następnie, za jego pomocą, wypełnia jamę macicy płynem lub gazem (dwutlenkiem węgla) i uważnie ogląda śluzówkę, którą pokryta jest jama macicy. Dzięki temu może ocenić ściany macicy oraz ujścia maciczne jajowodów.

Jeśli zachodzi taka potrzeba, lekarz może również, przy pomocy specjalnych kleszczyków wprowadzonych przez histeroskop, pobrać wycinki śluzówki i przekazać je do badania histopatologicznego.

Również, jeśli lekarz zobaczy w macicy polipy, zrosty lub mięśniaki podśluzówkowe (łagodne zmiany nowotworowe) wymagające leczenia operacyjnego, dzięki histeroskopowi wprowadzi do macicy odpowiednie narzędzia i usunie stwierdzone zmiany.

W zależności od celu i przebiegu zabiegu oraz użytego rodzaju histeroskopu wyróżniamy histeroskopię operacyjną (zabiegową), histeroskopię diagnostyczną oraz histeroembrioskopię genetyczną.

Histeroskopia diagnostyczna to endoskopowa metoda diagnostyki jamy macicy wykonywana przy użyciu cienkiego endoskopu. Podczas zabiegu lekarz wprowadza urządzenie do macicy i uważnie ocenia jej wnętrze. Ten rodzaj histeroskopii służy przede wszystkim diagnostyce – wykonuje się ją, aby ocenić wnętrze macicy i wykryć ewentualne zmiany chorobowe czy wady macicy. 

Histeroskopię diagnostyczną przeprowadza się m.in. przed procedurą zapłodnienia pozaustrojowego in vitro, aby ocenić przebieg kanału szyjki macicy i wejście do jamy macicy, ujścia jajowodowe, wykryć wady rozwojowe wewnątrzmaciczne (np. przegrody, macicę jednorożną, -dwurożną) oraz ocenić stan endometrium, czyli błony śluzowej jamy macicy odpowiedzialnej za proces zagnieżdżenia zarodka.

Pierwszym etapem histeroskopii diagnostycznej jest waginoskopia, czyli oglądanie błony śluzowej pochwy oraz lokalizacja ujścia zewnętrznego szyjki macicy.

Następnie lekarz kieruje endoskop do kanału szyjki macicy, gdzie przeprowadza cerwikoskopię – ogląda i ocenia błonę śluzową kanału szyjki macicy oraz jego przebieg. Sprawdza również, czy w tym miejscu nie ma polipów, zrostów po przebytych zabiegach itp.

Kolejny etap to lokalizacja ujścia wewnętrznego szyjki macicy, a także ocena samej jamy macicy, która obejmuje: sprawdzenie ujść macicznych jajowodów z ruchem zastawkowym, sprawdzenie wyglądu błony śluzowej macicy, sprawdzenie kształtu jamy macicy oraz ocenę pod kątem obecności ewentualnych patologii wewnątrzmacicznych.

W obrębie histeroskopii diagnostycznej wyróżniamy histeroskopię office. To rodzaj tego zabiegu wykonywany bardzo cienkim histeroskopem o owalnym kształcie. Dzięki użyciu właśnie takiego przyrządu procedurę można przeprowadzić bardzo szybko (nawet w 10 min), jest stosunkowo bezpieczna i nie wymaga dodatkowego posiłkowania się wziernikiem czy innymi narzędziami medycznymi służącymi do rozszerzania szyjki macicy kobiety.

To rodzaj histeroskopii diagnostycznej wykonywany również w celu pobrania do dalszych badań fragmentu błony śluzowej jamy macicy.

Lekarz rozszerza kanał szyjki macicy przy pomocy narzędzi medycznych. Następnie wykonuje wszystkie etapy histeroskopii diagnostycznej, a po obejrzeniu jamy macicy pobiera z jej wnętrza fragment błony śluzowej, która jest później badana pod mikroskopem.

Histeroskopia operacyjna (zabiegowa) to rodzaj tego zabiegu pozwalający nie tylko na diagnostykę, ale również jednoczesne leczenie chirurgiczne. W jego trakcie, pod kontrolą obrazu z kamery, lekarz usuwa z wnętrza macicy wykryte polipy lub mięśniaki albo przecina zrosty.

Zabieg wykonywany jest w warunkach sali operacyjnej i najczęściej w krótkim znieczuleniu ogólnym. Trwa zwykle od 30 do 60 minut. Po zabiegu pacjentka zostaje w klinice na obserwacji jeszcze przez kilka godzin.

Histeroskopię zabiegową przeprowadza się za pomocą specjalnych histeroskopów operacyjnych o nieco większej średnicy (7-10 mm). Przyrządy wyposażone są w kanały, dzięki którym lekarz wprowadza do operowanej przestrzeni narzędzia (elektrody, kleszczyki, nożyczki itp.). W trakcie tego zabiegu można pobrać wycinki zmienionych chorobowo tkanek do dalszych badań histopatologicznych.

Histeroskopia to najczęściej jednorazowy zabieg, ale w uzasadnionych przypadkach konieczne może okazać się powtórzenie go w odstępie kilku tygodni. W szczególności dotyczy to wykrycia mięśniaka podśluzówkowego, którego część znajduje się „w ścianie macicy”. Aby zminimalizować ryzyko jej uszkodzenia, leczenie jest w takim przypadku dwuetapowe.

Histeroembrioskopia genetyczna to operacja histeroskopowa wykonywana w sytuacji stwierdzenia ciąży obumarłej do 12. tygodnia. Celem zabiegu jest pobranie tkanki płodowej i przekazanie jej do dalszych badań cytogenetycznych. Ma to pomóc ustalić prawdopodobną przyczynę obumarcia ciąży. Po pobraniu tkanek lekarz przeprowadza wyłyżeczkowanie jamy macicy.

Zabieg wyłyżeczkowania jamy macicy to w ginekologii tradycyjna metoda diagnozowania i leczenia chorób wewnątrzmacicznych. Tak zwane łyżeczkowanie polega na rozszerzeniu kanału szyjki macicy specjalnymi przyrządami, a następnie wyskrobaniu ścian macicy. Zabieg najczęściej przeprowadza się w znieczuleniu. To procedura bardziej inwazyjna od histeroskopii, mogąca być alternatywną ścieżką diagnozy i leczenia niektórych schorzeń.

Lekarz przedstawia możliwe opcje i rekomenduje najlepszą, w zależności od indywidualnych wskazań i przeciwskazań.

Wskazania do wykonania histeroskopii diagnostycznej obejmują:

• występowanie nieprawidłowych krwawień macicznych niezwiązanych z cyklem miesiączkowym,
• obfite lub skąpe miesiączki,
• nieregularne miesiączki,
• plamienia i upławy przed i pomiesiączkowe,
• nieprawidłowe struktury uwidocznione podczas USG przezpochwowego,
• niepłodność lub poronienia,
• przystępowanie do procedury in vitro.

Natomiast wskazania do histeroskopii zabiegowej to:

• mięśniaki podśluzówkowe i śródścienne (łagodne guzy),
• zmiany w obrębie błony śluzowej macicy, tj. polipy, jej nadmierne pogrubienie,
• zrosty w obrębie macicy i ujścia jajowodów jamy macicy,
• krwawienie z jamy macicy,
• konieczność wykonania resekcji lub ablacji endometrium, czyli wycięcia lub zniszczenia nieprawidłowej błony śluzowej macicy.

Zabiegu nie można wykonać w przypadku:

• ciąży,
• ostrego stanu zapalnego dróg rodnych lub miednicy mniejszej,
• obfitego krwawienia z dróg rodnych,
• raka szyjki macicy w zaawansowanym stadium.

Histeroskopię macicy możesz wykonać w Klinice INVICTA w Warszawie lub Gdańsku. Zabieg przeprowadza doświadczona kadra.

Aby wykonać histeroskopię operacyjną (zabiegową) w Klinice INVICTA potrzebujesz skierowania od lekarza ginekologa – położnika. Jeśli go nie posiadasz, możesz umówić wizytę kwalifikacyjną do zabiegu w jednej z naszych placówek. W takim przypadku zabieg będzie wykonany odpłatnie.

Jeśli histeroskopia ma się odbyć w ramach środków z Narodowego Funduszu Zdrowia, pamiętaj, żeby zgłosić się do kliniki ze skierowaniem.

W klinice odbędziesz wizytę kwalifikacyjną, podczas której dowiesz się, czy zostałaś zakwalifikowana do zabiegu i jak się do niego przygotować. Lekarz zapozna się z Twoją sytuacją i na tej podstawie przekaże Ci wszelkie niezbędne informacje.

Procedurę najczęściej wykonuje się w pierwszej fazie cyklu miesiączkowego – tuż po krwawieniu i przed owulacją. Z uwagi na stosowane znieczulenie, przed zabiegiem przeprowadza się też niezbędne badania laboratoryjne i konsultację z lekarzem anestezjologiem. Na zabieg należy zgłosić się na czczo. Lekarz wyjaśni Ci również, co robić, jeśli przyjmujesz na stałe jakieś leki. W niektórych sytuacjach kobiety otrzymują leki hormonalne przed histeroskopią, aby w ten sposób przygotować do zabiegu swoją jamę macicy.

Zadbaj o pozytywne nastawienie – nie bój się i nie denerwuj bez potrzeby. Pamiętaj, że pacjentki najczęściej wracają do domu jeszcze tego samego dnia, w którym odbyły zabieg. Otrzymasz znieczulenie i nie poczujesz większego dyskomfortu. Zajmie się Tobą doświadczony zespół. Poproś o wsparcie bliską osobę, która odbierze Cię po zabiegu i odwiezie do domu. Nie będziesz mogła sama prowadzić samochodu.

Owłosienie łonowe w żaden sposób nie wpływa na przebieg zabiegu. Nie musisz golić się do histeroskopii. Pamiętaj też, że współżycie przed histeroskopią nie jest zalecane. Powstrzymaj się od aktywności seksualnej na 2 dni przed zabiegiem. A jeśli zastanawiasz się, ile zwolnienia po histeroskopii operacyjnej zaleci Ci lekarz, to najczęściej będzie to od 1 do 7 dni, w zależności od rodzaju zabiegu i Twojego samopoczucia.

We współczesnej ginekologii histeroskopia to już standardowa metoda diagnostyczno-terapeutyczna. Powikłania po niej są niezwykle rzadkie. Niemniej, tak, jak w przypadku każdej innej procedury medycznej, nie można mówić o stuprocentowym braku ryzyka.

Potencjalne powikłania po histeroskopii to:

• uraz w obrębie macicy lub sąsiadujących narządów – np. przebicie, zadrapanie czy podrażnienie ściany macicy,
• krwawienie z uszkodzonych struktur,
• zakażenie,
• pęknięcie macicy wymagające skontrolowania od strony jamy brzusznej.

Należy wymienić także powikłania wiążące się z każdą operacją w znieczuleniu ogólnym, czyli:

• odczyny alergiczne,
• poważną utratę krwi,
• utratę funkcji narządu lub organu,
• porażenie nerwów,
• uszkodzenie układu nerwowego,
• stany zagrożenia życia.

Po zabiegu mogą wystąpić także nieznaczne plamienia, dlatego warto wcześniej zaopatrzyć się w odpowiednie środki higieny intymnej. W zależności od tego, jak skomplikowany był zabieg oraz od indywidualnych predyspozycji, pacjentki wracają do pełnej formy po 1-30 dniach od histeroskopii.

Obejrzyj odcinek podcastu „Eksperci o płodności”, w którym lek. Ewa Niedbała-Wykowska, specjalistka ginekologii i położnictwa z Kliniki INVICTA w Warszawie, opowiada o histeroskopii i innych zabiegach, które mogą budzić niepokój.