Konsultacja medyczna: lek. Joanna Sobczak
Data aktualizacji: 27 października 2026
Data utworzenia: 22 sierpnia 2023
Przeczytasz w: 12 min
Punkcja in vitro to krótki zabieg – jeden z elementów leczenia in vitro – podczas którego lekarz pobiera z jajników dojrzałe komórki jajowe. Te następnie trafiają do laboratorium i są zapładniane. Jeśli czeka Cię punkcja do in vitro i zastanawiasz się, jak się do niej przygotować, przeczytaj ten artykuł. Wyjaśniamy w nim wszystkie najważniejsze kwestie: czy zabieg boli, jak wyglądają jego poszczególne etapy, ile trwa oraz jak wygląda rekonwalescencja.
Spis treści
Punkcja in vitro (z ang. oocyte pick-up, OPU) to jeden z kluczowych etapów procedury zapłodnienia pozaustrojowego. Polega na pobraniu igłą dojrzałych komórek jajowych bezpośrednio z pęcherzyków w jajnikach. Pobrane oocyty następnie zapładnia się w laboratorium.
Punkcja przy in vitro następuje po stymulacji hormonalnej jajników – czasie (zwykle ok. 8-14 dni), w którym kobieta przyjmuje leki hormonalne mające zwiększyć rozwój pęcherzyków Graafa, czyli struktur jajnika, w których dojrzewają komórki jajowe. Wszystko po to, aby móc pobrać jak najwięcej dojrzałych komórek jajowych.
Podczas stymulacji hormonalnej lekarz monitoruje poziom hormonów, a dzięki obrazowi z USG także wzrost pęcherzyków. W INVICTA w doborze optymalnego scenariusza stymulacji dla danej pacjentki pomaga autorskie narzędzie wykorzystujące AI – AIOO® GPS – które analizuje dane z ponad 13 tys. cykli już wykonanych procedur in vitro i pozwala zmniejszyć ilość przyjmowanych leków o średnio 10 proc., a tym samym obniżyć ryzyko złego samopoczucia pacjentki.
Gdy kilka pęcherzyków osiągnie odpowiednią wielkość (zwykle ok. 17-22 mm), kobieta przyjmuje tzw. zastrzyk wyzwalający, który powoduje ostateczne dojrzewanie komórek jajowych. Punkcję wykonuje się około 34-38 godzin po tym zastrzyku, czyli tuż przed momentem, w którym doszłoby do samoistnej owulacji. Taki termin jest bardzo istotny, bo zbyt wczesne pobranie daje niedojrzałe komórki, a zbyt późne grozi ich uwolnieniem z pęcherzyków.
Do zabiegu punkcji in vitro musisz podejść na czczo, czyli nie przyjmować jedzenia na 6 godzin przed procedurą, ani nie pić płynów na co najmniej 4 godziny przed punkcją. Na 6 godzin przed zabiegiem nie wolno Ci także przyjmować żadnych leków, ale wyjątkiem są te stosowane w chorobach przewlekłych (np. nadciśnieniu, cukrzycy, chorobach tarczycy, serca). W ich przypadku, jeśli lekarz nie zaleci inaczej, zażyj je na 4 godziny przed zabiegiem, popijając małą ilością wody.
W klinice staw się ok. 60 min przed wyznaczoną godziną punkcji. Zabierz ze sobą dowód osobisty i, jeśli ją posiadasz, dokumentację dotychczasowego leczenia.
Jeśli zabieg odbędziesz w ogólnym znieczuleniu dożylnym, przez 24 h nie będziesz mogła prowadzić samochodu. Dlatego wcześniej zadbaj o zorganizowanie transportu do domu i opiekę osoby towarzyszącej, np. partnera.
Szczegółowe zalecenia przekaże Ci zespół medyczny. Wszelkie pytania i wątpliwości kieruj do specjalistów prowadzących Twoje leczenie. Przedstawiliśmy typowe zalecenia, które mogą się jednak różnić od tych, które przekaże Ci Twój lekarz.
Sprawdź, czy kwalifikujecie się do rządowego programu i poznaj warianty leczenia w Klinikach INVICTA.
| Etap procedury | Co się dzieje? | Co powinnaś wiedzieć? |
| Przyjęcie do kliniki | Rejestracja, sprawdzenie dokumentów, wywiad z lekarzem, przebranie się. | Przychodzisz na czczo z dokumentacją i osobą towarzyszącą. |
| Przygotowanie na sali | Ułożenie na fotelu ginekologicznym, założenie wkłucia dożylnego, podłączenie monitorowania. | To dobry moment, by zadać pytania. |
| Znieczulenie | Anestezjolog podaje leki dożylnie (zasypiasz w ciągu chwili) lub znieczulenie miejscowe. | Nie czujesz bólu. Znieczulenie trwa tylko tyle, ile zabieg. |
| Pobranie komórek | Igła wprowadzona pod kontrolą USG nakłuwa pęcherzyki i odsysa z nich płyn z komórkami. | Trwa to zwykle 15-30 minut – bez nacięć i szwów. |
| Przekazanie do laboratorium | Embriolog ocenia płyn pod mikroskopem i wyodrębnia komórki jajowe. | Zwykle jeszcze tego samego dnia poznajesz liczbę uzyskanych komórek jajowych. |
| Wybudzenie i obserwacja | Odpoczynek na sali pozabiegowej do kilku godzin, kontrola samopoczucia. | Możesz odczuwać senność i ból podbrzusza podobny do bólu miesiączkowego – to normalne. |
| Powrót do domu | Wypis z zaleceniami na najbliższe dni. | Do domu wracasz z osobą towarzyszącą. Przez 24 godziny nie możesz prowadzić samochodu. |
Najpierw przejdziesz krótki wywiad, m.in. z anestezjologiem, dotyczący Twojego stanu zdrowia. Dzięki temu lekarz m.in. dobierze właściwy rodzaj znieczulenia. Powiedz m.in. o chorobach przewlekłych, alergiach czy wcześniejszych reakcjach na znieczulenie. Zadaj pytania, jeśli je masz i zgłoś wszystkie swoje wątpliwości czy niepokojące objawy (np. gorączkę, biegunkę, wymioty, złe samopoczucie).
Możliwe, że zespół pobierze od Ciebie krew, aby wykonać podstawowe badania i założy wenflon, który posłuży do podania leków i przetoczenia płynów. Bezpośrednio przed zabiegiem udasz się do toalety, aby pełny pęcherz moczowy nie utrudniał wykonania punkcji.
Ogólne znieczulenie zacznie działać tuż po dożylnym podaniu leków. Szybko zapadniesz w sen i nie poczujesz bólu. Zabieg może być przeprowadzony także w znieczuleniu miejscowym.
Punkcję przeprowadzi ginekolog, a Ty będziesz pod stałą opieką anestezjologa. Z pęcherzyków w jajnikach specjalista pobierze płyn zawierający komórki jajowe. Zrobi to za pomocą cienkiej i długiej igły, którą wprowadzi do jajników przez sklepienie pochwy, pod kontrolą obrazu z USG wykonywanego sondą dopochwową.
Wszystko trwa zwykle od kilku do 30 minut. W trakcie Twojego zabiegu partner odda nasienie potrzebne do zapłodnienia pobranych komórek.
– Punkcja to dla pacjentki zwykle najbardziej stresujący etap in vitro, choć powtarzam, że dla zespołu medycznego to krótki, rutynowy i zazwyczaj przewidywalny zabieg. Znieczulenie zapewnia komfort, a każde nakłucie wykonujemy pod kontrolą USG, widząc dokładnie, gdzie znajduje się igła – mówi Joanna Sobczak, lek. ginekolog-położnik z Kliniki INVICTA w Bydgoszczy.
Punkcja przed in vitro nie zapewnia pobrania konkretnej liczby komórek jajowych. To, ile dojrzałych oocytów uda się uzyskać, jest bardzo indywidualną kwestią. U jednej pacjentki można pobrać kilka komórek, u innej nawet ponad 20, choć najczęściej mówimy o kilku do kilkunastu komórkach. Co więcej, w kolejnych cyklach wynik może być różny nawet u tej samej pacjentki. Wszystko zależy od:
Bywa też, że liczba pobranych komórek różni się od tego, ile pęcherzyków było widać podczas USG. W części z nich mogło brakować komórki albo nie udało się jej pobrać. Pozyskane oocyty embriolog podda szczegółowej ocenie. Część z nich może „odrzucić”, ponieważ do zapłodnienia nadają się wyłącznie te dojrzałe – gotowe na połączenie z plemnikiem.
Dlatego nie martw się, jeśli wynik okaże się niższy, niż się spodziewałaś i lekarz pobierze „tylko” kilka komórek. Ostatecznie liczy się ich jakość i to, czy po zapłodnieniu powstanie zarodek gotowy do transferu, a do tego może wystarczyć nawet jedna dobra komórka. Pamiętaj, że lekarz zawsze będzie dążył do optymalnego wyniku dla Twojego przypadku, a nie jak najwyższego.
Każda procedura to cenna informacja. Przeanalizujemy przebieg Waszego leczenia i zaplanujemy następny, konkretny krok.
Po punkcji jajników pozostaniesz w klinice na obserwacji, która zwykle trwa około 2–4 godzin. Powinnaś zostać odebrana przez osobę towarzyszącą i udać się do domu pod jej opieką, a także nie być sama przez najbliższą dobę.
Pamiętaj, że przez 24 h nie możesz prowadzić samochodu ani podejmować ważnych decyzji (np. podpisywać umów). Nie zalecamy również odbywać długiej podróży w dzień punkcji. Jeśli mieszkasz dalej niż 50 km od kliniki, lepiej odłóż powrót do domu na następny dzień. Pacjentki z Kliniki INVICTA w Gdańsku mogą rozważyć pobyt w NAMI Resorcie Medycznym w ramach wybranego programu medycznego, który pozwoli im zregenerować organizm po zabiegu i przygotować się do kolejnego etapu in vitro.
Zanim opuścisz klinikę, pielęgniarka lub położna usuną wenflon. Po wszystkim możesz odczuwać suchość w ustach i pragnienie. To typowe objawy związane z podawanymi lekami. Przez ok. 1-2 dni mogą utrzymywać się także bóle podbrzusza, a rzadziej wystąpić również nudności i wymioty. W przypadku bólu możesz przyjąć ogólnodostępne leki przeciwbólowe.
Niepokojące objawy (np. silne bóle brzucha, gorączka, omdlenia, krwawienia z dróg rodnych) natychmiast zgłoś w klinice lub udaj się do najbliższego oddziału ginekologicznego. Mogą to być powikłania po punkcji wymagające reakcji zespołu medycznego lub zespół hiperstymulacji jajników (OHSS), który w ciężkiej postaci, również należy leczyć.
| Typowe objawy, które zwykle mijają same | Objawy wymagające pilnego kontaktu z lekarzem |
|
|
– Dolegliwości po punkcji zwykle nie są bardzo uciążliwe i mijają samoistnie w ciągu 1-2 dni. Proszę jednak pacjentki, by nie czekały z telefonem, jeśli ból się nasila, pojawia się duszność albo brzuch szybko się powiększa – tłumaczy Joanna Sobczak, lek. ginekolog-położnik z Kliniki INVICTA w Bydgoszczy
Po punkcji in vitro pobrane komórki jajowe trafiają do laboratorium embriologicznego, gdzie przygotowuje się je do zapłodnienia. Jeszcze tego samego dnia embriolodzy w laboratorium przygotowują również nasienie Twojego partnera lub dawcy, a następnie łączą oocyty z plemnikami. Mogą to zrobić metodą klasyczną (umieszczeniem plemników i komórki w jednym naczyniu) lub ICSI, czyli wprowadzeniem pojedynczego plemnika bezpośrednio do wnętrza komórki.
Przez kolejne dni zarodki rozwijają się w kontrolowanych warunkach w laboratorium i pod stałą oceną embriologów.
Kolejnym etapem jest transfer wytypowanego zarodka do macicy. Odbywa się to najczęściej w 5. dniu jego rozwoju, gdy osiągnie odpowiednią dojrzałość. Zdarza się też, że lekarz zaleca zamrożenie zarodków i transfer dopiero w kolejnym cyklu. Dzieje się tak np. gdy para zdecyduje się poddać zarodki badaniu genetycznemu. To diagnostyka preimplantacyjna PGT, która pozwala przeanalizować DNA zarodków i ograniczyć m.in. ryzyko transferu zarodka obarczonego chorobą genetyczną.
W każdej klinice cała procedura in vitro może się od siebie różnić. Wszystko zależy m.in. od indywidualnych wskazań dla poszczególnych pacjentów, ich sytuacji medycznej oraz tego, jakie standardy stosuje dany ośrodek. Żeby dowiedzieć się więcej, możesz sprawdzić najczęstszy przebieg in vitro w Klinikach INVICTA.
Termin punkcji jajników in vitro zależy od tego, jak Twoje pęcherzyki jajnikowe (struktury, w których dojrzewają komórki jajowe) zareagują na stymulację hormonalną. Stymulacja zwykle zaczyna się na początku cyklu, w 2-3. dniu miesiączki, i trwa najczęściej około 8-14 dni. Przez ten czas lekarz kontroluje wzrost pęcherzyków w USG. Gdy osiągną odpowiednią wielkość, przyjmiesz zastrzyk wyzwalający owulację. Punkcję wykonuje się około 34-36 godzin po tym zastrzyku i to ważne, aby przestrzegać takiego harmonogramu.
Sam zabieg trwa zwykle około 15-30 minut, w zależności od liczby pęcherzyków do nakłucia, ale najpierw przejdziesz jeszcze krótki wywiad z lekarzem. Przyjedź do kliniki na ok. godzinę przed planowaną punkcją. Możliwe, że po zabiegu zostaniesz w klinice do 2-4 h, aby dojść do siebie po znieczuleniu, ale do domu wrócisz jeszcze tego samego dnia. Zadbaj o to, żeby ktoś odebrał Cię z kliniki, ponieważ przez 24 h po znieczuleniu ogólnym dożylnym nie możesz prowadzić samochodu.
Zabieg zazwyczaj nie boli, bo wykonuje się go w znieczuleniu miejscowym lub krótkim znieczuleniu dożylnym. Po wybudzeniu ze znieczulenia dożylnego możesz odczuwać dyskomfort podobny do bólu miesiączkowego, uczucie wzdęcia lub zauważyć niewielkie plamienie. Te dolegliwości zwykle mijają w ciągu 1-2 dni. Skontaktuj się z kliniką, jeśli ból jest silny lub narasta, pojawi się gorączka, obfite krwawienie albo wyraźnie powiększający się obwód brzucha. Takie powikłania są jednak rzadkie.
Transfer odbywa się najczęściej 5 dni po punkcji, jednak zdarza się, że lekarz zaleca zamrożenie zarodków i transfer w jednym z kolejnych cykli. Tak bywa np. przy ryzyku hiperstymulacji jajników lub gdy zarodki przechodzą badanie genetyczne PGT. O najlepszym terminie zadecydują wspólnie lekarz i embriolog, na podstawie rozwoju zarodków i stanu zdrowia pacjentki.
W Klinikach INVICTA punkcja jest częścią każdego z oferowanych wariantów leczenia in vitro. To znaczy, że nie płaci się za nią osobno, tylko jej cena wchodzi w skład ceny obejmującej całe leczenie. Całkowita cena in vitro w INVICTA zaczyna się od 11 300 zł. Ostateczna kwota zależy od wybranego wariantu i zakresu dodatkowych badań. Jeśli kwalifikujecie się do rządowego programu „Tak dla in vitro”, koszty leczenia mogą zostać w dużej części pokryte. Możesz też skorzystać z płatności ratalnych lub odroczonych. Sprawdź cennik leczenia in vitro w Klinikach INVICTA.
Dzień punkcji przeznacz na odpoczynek. Przez dobę po znieczuleniu ogólnym dożylnym nie wolno Ci prowadzić samochodu, ani podejmować ważnych decyzji (np. podpisywać umów). Większość pacjentek już następnego dnia wraca do lekkich, codziennych aktywności, w tym do pracy, jeśli nie wymaga ona wysiłku fizycznego. Intensywny trening, dźwiganie i współżycie odłóż do czasu, aż lekarz uzna, że będą w pełni bezpieczne. Istnieje miejsce w Sopocie (niedaleko Kliniki INVICTA w Gdańsku), w którym możesz zregenerować organizm po punkcji i jak najlepiej przygotować go do następnego etapu in vitro. To NAMI Resort Medyczny oferujący programy medyczne m.in. dla osób będących w procesie leczenia niepłodności.
Poczytaj więcej